Czerwona planeta

Stanisław Barszczak, Chwała szczęściarzom
Żyjemy patrząc na wszechświat z uprzywilejowanego okna w kosmosie trzeciego tysiąclecia chrześcijaństwa. Ale zapnijcie pasy, ta podróż potrwa wiele miliardów lat. Obserwowalny Wszechświat to sferyczny obszar o średnicy około 93 miliardów lat świetlnych ( metrów), rozciągający się na ok. 46-47 miliardów lat świetlnych w każdym kierunku od Ziemi. Mimo że Wszechświat ma 13,8 mld lat, jego rozmiar jest większy z powodu ciągłej, szybkiej ekspansji przestrzeni. Oto kluczowe szczegóły:
Promień: Ok. 46,5 mld lat świetlnych. Wiek a rozmiar: Światło podróżowało przez 13,8 mld lat, ale obiekty, które je wyemitowały, znajdują się obecnie znacznie dalej z powodu rozszerzania się kosmosu. Zawartość: Obserwowalny Wszechświat zawiera około 2 bilionów galaktyk. Cały Wszechświat: Rozmiar całego Wszechświata pozostaje nieznany – może być skończony, ale zamknięty, lub nieskończony. Granica obserwowalnego Wszechświata wyznaczana jest przez odległość, jaką światło przebyło od Wielkiego Wybuchu, biorąc pod uwagę ewolucję tempa ekspansji przestrzeni.
Inaczej mówiąc, promień „obserwowalnego wszechświata” wynosi 49 Gly. To że promień obserwowalnego Wszechświata wynosi około 46–49 miliardów lat świetlnych (Gly), a nie 13,8 (tyle, ile lat ma Wszechświat), oznaczaże przestrzeń rozszerza się szybciej, niż światło jest w stanie przez nią podróżować. Oto kluczowe wyjaśnienie tego paradoksu: Definicja 49 Gly (lub częściej 46,5 Gly): Jest to tzw. odległość współporuszająca się (comoving distance), czyli miejsce, w którym obecnie znajdują się najdalsze obiekty, których światło zdążyło do nas dotrzeć od czasu Wielkiego Wybuchu. Wiek Wszechświata (13,8 mld lat): Światło wyemitowane przez te odległe obiekty podróżowało przez 13,8 miliarda lat. Ekspansja przestrzeni: Podczas gdy światło leciało w naszą stronę, przestrzeń między nami a tymi obiektami rozszerzała się. W rezultacie, obiekt, który wysłał światło 13,8 mld lat temu, znajduje się dziś w odległości ponad 46 mld lat świetlnych, choć jego światło było w drodze „tylko” 13,8 mld lat. Podsumowując: Promień 49 Gly oznaczaże patrzymy na najstarsze możliwe światło, które pochodzi z obiektów, które w międzyczasie oddaliły się od nas na tę ogromną odległość z powodu rozszerzania się Wszechświata.
Promień „obserwowalnego wszechświata” wynosi 49 Gly. To obszar, z którego światło miało wystarczająco dużo czasu, aby do nas dotrzeć. Jest on większy niż odległość, jaką światło mogłoby przebyć w tym czasie, ponieważ wszechświat się rozszerza, więc punkty, z których odbieramy światło, są dziś znacznie dalej niż wtedy, gdy to światło zostało emitowane… Wszechświat widzimy w części. To osiągnięcie teleskopu Jamesa Webba. Nie jesteśmy w stanie ogarnąć kosmosu, nie z racji na jego potęgę, lecz że dystans i przestrzeń w kosmosie ulega ciemnej materii, której jest 68%. James Teleskop dzięki możliwości obserwowania światła w podczerwieni, zobaczył galaktyki zaledwie 200 mln lat po wielkim wybuchu. Wszechświat Jamesa Webba pokazał charakter, bowiem teleskop zaobserwował bardzo dużo galaktyk, których cechy nie mieszczą się w dotychczasowym a standardowym obrazie wszechświata. Te galaktyki są olbrzymie i reprezentują zbyt postępowe struktury, jak na początek wszechświata, obdarzone w procesie kształtowania kosmosu elementami już metalotwórczych pierwiastków. To tak z grubsza opowiedziana ta nowa historia. Wzmiankowałem na samym początku o częściowym tylko widzeniu przez nas wszechświata. Wszechświat ekspanduje, niektóre regiony oddalają się od nas szybciej, zanim światło może je „dogonić, osiągnąć”. To dlatego niektóre części wszechświata nigdy nie zobaczymy, niezależnie od tego jak długo czekamy.
Rozumiemy teraz, że obserwowalny wszechświat jest większy niż 13,7 miliarda lat świetlnych, ponieważ rozszerzał się szybciej niż prędkość światła. Jest jednak coś, co nas teraz zastanawia. Skąd wiemy, że obserwowalny wszechświat ma 49 Gly, skoro nie minęło 49 miliardów lat, aby światło do nas dotarło? Czy możemy zobaczyć krawędź obserwowalnego wszechświata? Czy to tylko teoria i obliczenia matematyczne? Przecież, gdybym spojrzał przez okno, najdalszy obiekt, jaki mógłbym zobaczyć, znajdowałby się 13,7 miliarda lat świetlnych stąd? (Gdybym miał wystarczająco dobry wzrok). Czy może zakładamy, że wszechświat ma 49 Gly promienia, ponieważ możemy zmierzyć tempo jego rozszerzania się? Nie. Podczas uruchomienia JWST odkryliśmy galaktyki znacznie starsze niż przewidywaliśmy. Potrzebujemy większego teleskopu, aby potwierdzić nowe przewidywania… Wszechświat wydaje się mieć ~13,7 miliarda lat świetlnych średnicy. Obliczamy, że jest większy, na podstawie tego, jak bardzo światło przesunęło się ku czerwieni z danego punktu. Pomiary ruchu galaktyk pokazują, że Wszechświat rozszerza się od momentu swojego powstania . Zatem obszary przestrzeni leżące na skraju obserwowalnego Wszechświata są teraz znacznie dalej niż w momencie emisji światła, które widzimy.
Lubię się powtarzać. Pomyślcie jeszcze raz nad tym, czy Wszechświat rozszerza się szybciej niż światło? To przestrzeń między obiektami się rozszerza – czyli ekspansja wszechświata (która przyspiesza), co powoduje, że bardzo odległe rzeczy oddalają się od nas. Zasadniczo sama przestrzeń rozszerza się szybciej niż światło. Uczeni poszukują kwazarów, które mogą być najjaśniejszymi obiektami we Wszechswiecie, badania odnośnie rozmiarów wszechświata trwają. Stale rozszerzający się wszechświat z niezerową stałą kosmologiczną charakteryzuje się malejącą z czasem gęstością masy. W takim scenariuszu zakłada się, że cała materia ulegnie jonizacji i rozpadowi na izolowane, stabilne cząstki, takie jak elektrony i neutrina, a wszystkie złożone struktury rozproszą się. Na koniec niespodzianka. Wszechświat rozszerza się z różną prędkością w każdym kierunku. Jednym z podstawowych założeń kosmologicznych jest to, że wszechświat wygląda mniej więcej tak samo w każdym kierunku, jeżeli zajrzymy wystarczająco daleko. Najnowsze badania przeprowadzone za pomocą obserwatoriów kosmicznych Chandra oraz XMM-Newton podważają jednak to założenie. Bóg zapłać.

Stanisław Barszczak, Glory to the Lucky Ones
We live looking at the universe from a privileged window in the cosmos of the third millennium of Christianity. But fasten your seatbelts, this journey will take many billions of years. The observable universe is a spherical region with a diameter of about 93 billion light-years (meters), extending about 46-47 billion light-years in every direction from Earth. Although the universe is 13.8 billion years old, its size is greater due to the continuous, rapid expansion of space. Here are the key details:
Radius: About 46.5 billion light-years. Age and size: Light has traveled for 13.8 billion years, but the objects that emitted it are now much farther away due to the expansion of space. Contents: The observable universe contains about 2 trillion galaxies. The entire universe: The size of the entire universe remains unknown – it could be finite but closed, or infinite. The boundary of the observable universe is defined by the distance light has traveled since the Big Bang, taking into account the evolution of the rate of expansion of space.
In other words, the radius of the „observable universe” is 49 Gly. The fact that the radius of the observable universe is approximately 46–49 billion light-years (Gly), not 13.8 (the age of the universe), means that space is expanding faster than light can travel through it. Here’s a key explanation for this paradox: Definition of 49 Gly (or more commonly 46.5 Gly): This is the comoving distance, or the current location of the farthest objects whose light has managed to reach us since the Big Bang. Age of the universe (13.8 billion years): The light emitted by these distant objects has traveled for 13.8 billion years. Expansion of space: As light traveled toward us, the space between us and these objects expanded. As a result, the object that emitted light 13.8 billion years ago is now over 46 billion light-years away, even though its light traveled „only” 13.8 billion years. To summarize: A radius of 49 Gly means we’re looking at the oldest possible light, coming from objects that have since receded this enormous distance due to the expansion of the universe.

The radius of the „observable universe” is 49 Gly. This is the region from which light has had enough time to reach us. This is greater than the distance light could have traveled in that time, because the universe is expanding, so the points from which we perceive light are much farther away today than when the light was emitted. We see part of the universe. This is the achievement of the James Webb Telescope. We cannot grasp the cosmos, not because of its power, but because the distance and space in space are affected by dark matter, which constitutes 68%. The James Webb Telescope, thanks to its ability to observe infrared light, saw galaxies only 200 million years after the Big Bang. The James Webb Universe demonstrated its character, as the telescope observed a vast number of galaxies whose characteristics do not fit into the current, standard view of the universe. These galaxies are enormous and represent structures far too advanced for the universe’s beginning, endowed with elements of metal-forming elements during the process of shaping the cosmos. This is roughly how this new story is told. I mentioned at the very beginning that we only partially see the universe. The universe is expanding, with some regions moving away from us faster than light can „catch up” with them. This is why some parts of the universe will never be seen, no matter how long we wait.

We now understand that the observable universe is larger than 13.7 billion light-years because it has expanded faster than the speed of light. However, there is something that now puzzles us. How do we know the observable universe is 49 Gly in diameter if it hasn’t taken 49 billion years for light to reach us? Can we see the edge of the observable universe? Is this just theory and math? After all, if I looked out a window, the farthest object I could see would be 13.7 billion light-years away? (If I had good enough eyesight.) Or do we assume the universe is 49 Gly in radius because we can measure its expansion rate? No. During the JWST launch, we discovered galaxies much older than we predicted. We need a larger telescope to confirm the new predictions… The universe appears to be ~13.7 billion light-years in diameter. We calculate it larger based on how much light has redshifted from a given point. Measurements of the motion of galaxies show that the universe has been expanding since its formation. Therefore, regions of space at the edge of the observable universe are much farther away now than they were when the light we see was emitted.

I like to repeat myself. Think about it once more. Honestly, is the universe expanding faster than light? It’s the space between objects that’s expanding—that is, the expansion of the universe (which is accelerating), which causes very distant objects to recede from us. Essentially, space itself is expanding faster than light. Scientists are searching for quasars, which could be the brightest objects in the universe, and research into the universe’s size is ongoing. A constantly expanding universe with a nonzero cosmological constant is characterized by a decreasing mass density over time. In this scenario, it is assumed that all matter will ionize and decay into isolated, stable particles like electrons and neutrinos, and all complex structures will dissipate. Finally, a surprise: the universe is expanding at a different speed in every direction. One of the fundamental assumptions of cosmology is that the universe looks more or less the same in every direction if we look far enough. However, recent studies conducted with the Chandra and XMM-Newton space observatories challenge this assumption. God bless you.

_________

Stanisław Barszczak, Rajska perła Azji

Znów wędrujemy ciepłą ziemią, ciepłym krajem.

Siostro, Bracie

Wiemy o sobie tyle na ile nas sprawdzono. Tedy nie czekam na lepszy czas. Prawdziwe życie dzieje się tu i teraz. Nieustannie doceniam to, co mam, i dzielę się tym, co kocham i tworzę wspomnienia. Zawsze chciałem użyć wiedzy i mego serca dla tych, którzy nie mogą mówić. Być  iskrą światła da tych, których żywoty stały się przesłonione, zwyciężać dobrą walką. Być częścią wszystkiego, co jest uczciwe i być ambasadorem  takiego rodzaju świata, w którym chciałbyś żyć. Chciałbym pokazać a nawet odsłonić „pierwszy rozdział” historii Polski. Na tej ziemi nad Wisłą byli ludzie zawsze. Nie zamieniłbym ich nigdy z żadnym Rurykowiczem czy Frankiem, tym bardziej z Wikingiem. Mieszkali w ziemiankach w lasach albo w grodzisku. A łączył ich ten sam język. Ale ich bohaterskie życie nie zostało utrwalone, bo zawsze jakimś hordom z zewnątrz (byli to później pokonani Hunowie z Attylą, Awarowie, Wandalowie) jak i Białemu Krukowi z wewnątrz, udawało się ich zagłuszyć. Czy nauczymy się czegoś z historii tej ziemi? W 536 roku także tereny Słowian uległy rocznym ciemnościom Europy. W wyniku wybuchu wulkanów prawie nie było widać słońca. Przetrwali ten kataklizm i dramatyczną dżumę tylko najsilniejsi. Według polskiej legendy, księżniczka Wanda, córka Kraka, żyła prawdopodobnie w VIII wieku. Jako władczyni plemion zamieszkujących Małopolskę (Kraków), rzuciła się do Wisły, aby nie poślubić niemieckiego księcia Rydygiera i nie narażać swoich poddanych na najazd, stając się symbolem poświęcenia. Słowianie wcześniej w dziejach spotkali Rzymian i Bizancjum, przez szlak bursztynowy mieli kontakty z Świętopełkiem, z Państwem Wielkomorawskim. W starożytności Morawy były zamieszkane przez Celtów, później przez germańskich Kwadów, a od VI wieku także przez Słowian. Wydaje się jednakże, iż już od szóstego wieku oczy Słowian niejako straciły moc i przez następne generacje, w końcu też ustaloną nację Polaków, moich rodaków, te oczy słabe Słowian, nie pozwalają im widzieć złotych okoliczności ich początków.

_______

Stanisław Barszczak, Again We Wander a Warm Land, a Warm Country.

Sister, Brother

We know as much about ourselves as we have been tested. Therefore, I don’t wait for a better time. Real life happens here and now. I constantly appreciate what I have, share what I love, and create memories. I have always wanted to use my knowledge and my heart for those who cannot speak. To be a spark of light for those whose lives have become obscured, to fight the good fight. To be a part of all that is honest and to be an ambassador for the kind of world you want to live in.

I would like to show, even reveal, the „first chapter” of Polish history. In this land on the Vistula, there have always been people. I would never trade them for any Rurik or Frank, much less a Viking. They lived in dugouts in the forests or in a fortified settlement. And they shared the same language. But their heroic lives were never recorded, because always some horde from outside (later the defeated Huns with Attila, the Avars, the Vandals) and the White Raven from within managed to drown them out. Will we learn anything from the history of this land? In 536, the Slavic lands also succumbed to the year-long darkness of Europe. As a result of a volcanic eruption, the sun was almost invisible. Only the strongest survived this cataclysm and the dramatic plague. According to our legend, Princess Wanda, daughter of Krak, likely lived in the 8th century. As ruler of the tribes inhabiting Lesser Poland (Kraków), she threw herself into the Vistula River to avoid marrying the German prince Ridygier and exposing her subjects to invasion, becoming a symbol of sacrifice. Earlier in history, the Slavs encountered the Romans and Byzantines, and through the Amber Road, they had contacts with Svatopluk and the Kingdom of Greater Moravia. In ancient times, Moravia was inhabited by Celts, later by the Germanic Quadi, and from the 6th century onward by Slavs. However, it seems that by the 6th century, the Slavs’ eyes had lost their power, and for subsequent generations – including the established Polish nation, my country – these weak Slavic eyes prevented them from seeing the golden circumstances of their origins.

________

Stanisław Barszczak, Rajska perła Azji

Nie bez powodu Taj­lan­dia jest jed­nym z naj­po­pu­lar­niej­szych kie­run­ków tury­stycz­nych na świe­cie. Przez wielu nazy­wana jest raj­ską perłą Azji. Zach­wyca przede wszyst­kim piękną naturą i wspa­nia­łymi zabyt­kami, a zaska­kuje sto­sun­kowo niskimi cenami. Taj­lan­dia znaj­duje się w połu­dniowo-wschod­niej Azji, tuż nad Zatoką Taj­landzką – roz­le­głą i płytką czę­ścią Oce­anu Spo­koj­nego. Cha­rak­te­ry­styczne dla jej kra­jo­brazu są białe piasz­czy­ste plaże, bujna roślin­ność, lazu­rowa woda, fan­ta­zyjne formy skalne oraz gęste tro­pi­kalne lasy. Tury­stów z pew­no­ścią zachwyci cie­kawa i wyjąt­kowa kul­tura oraz beztroska atmos­fera. Waka­cje w Taj­lan­dii to wybór ide­alny dla tych, któ­rzy pra­gną zoba­czyć wspa­niałe zabytki i poznać życie codzienne miesz­kań­ców dużych azja­tyckich miast, ale też odpo­cząć na łonie natury w nie­zwy­kłych egzo­tycz­nych miej­scach. Dodat­ko­wym atu­tem Taj­lan­dii są sto­sun­kowo niskie ceny. Życie turystyczne Tajlandii toczy się przede wszystkim na jej wybrzeżu. Najlepszym wyborem na miły odpoczynek w rajskim otoczeniu są prowincja Krabi oraz okolice najważniejszego ośrodka wypoczynkowego – miasta Pattaya. Znaleźć tam można zarówno piękne piaszczyste plaże, jak i centrum rekreacyjno-rozrywkowe, pełne barów, salonów masaży i parków rozrywki. Na szczególną uwagę zasługują także wspaniałe tajskie wyspy. Turyści najchętniej wybierają przepiękny Phuket – rajską wyspę słynącą ze swoich niebiańskich plaż. W Tajlandii warto odwiedzić także słynącą z dużej liczby zabytków miejscowość Chiang Mai oraz ruiny dawnej stolicy państwa – Ayutthaya. Wakacje w Tajlandii nie mogą się także odbyć bez wizyty w tętniącym życiem Bangkoku, który nie tylko jest największym miastem kraju, ale i jednym z największych na świecie. Kul­tura i oby­czajeGłówną reli­gią w Taj­lan­dii jest bud­dyzm – to on wskazuje więk­szość norm spo­łecz­nych, wpływa na kul­turę, sztukę i zwy­czaje w kraju. 

Tajo­wie uwiel­biają się bawić, dla­tego w ciągu roku w ich kraju obcho­dzi się wiele świąt i uro­czy­sto­ści. Więk­szość z nich nie ma usta­lo­nych dat, jako że do ich wyzna­cza­nia używa się kalen­da­rza księ­ży­co­wego. Do naj­waż­niej­szych należą: Święto Kwia­tów w lutym, Nowy Rok (zwany Song­kran) w kwiet­niu czy Święto Świa­tła (Loi Kra­thong) w listo­pa­dzie. Wszyst­kie uro­czy­sto­ści obcho­dzone są bar­dzo hucz­nie – na uli­cach miast odby­wają się kolo­rowe parady, a w domach przygotowuje się obfite posiłki i spożywa się je w rodzin­nym gro­nie. Cie­ka­wym taj­skim zwy­czajem jest ukłon wyko­ny­wany na powi­ta­nie napo­tka­nych osób, ale też z sza­cunku do świę­tych miejsc czy posą­gów (wai). Kuchnia Tajlandii stanowi mie­szankę wie­lo­let­nich tra­dy­cji tego regionu. Dostrzega się też wpływy sztuki kulinarnej sąsiadujących kra­jów. Jej cechą jest róż­no­rod­ność. W potrawach dominują jednak takie składniki, jak mleczko koko­sowe, imbir, chilli, kaf­fir, limonka i sos sojowy. Naj­po­pu­lar­niej­szą potrawą taj­ską jest znany na cały świat pad thai, czyli danie z maka­ronu ryżo­wego. W wer­sji pod­sta­wo­wej maka­ron poda­wany jest z warzy­wami, tofu, orzesz­kami ziem­nymi i kre­wet­kami. Dla aktyw­nychTaj­lan­dia to przede wszyst­kim raj dla miło­śników nur­ko­wa­nia. Przy­brzeżna rafa bogata jest bowiem w róż­no­rod­ne gatun­ki zwie­rząt i roślin. Na taj­skich pla­żach można natomiast wypo­ży­czyć sprzęt do spor­tów wod­nych. 

Pod­czas urlopu w Taj­lan­dii warto wybrać się także do par­ków naro­do­wych – są tam dobrze przy­go­to­wane szlaki tury­styczne oraz takie niespodzianki jak chociażby prze­jażdżka na sło­niu. Co warto kupić? Cie­kawą pamiątką z Taj­lan­dii są róż­no­rodne, tra­dy­cyjne wyroby rze­mieśl­ni­cze, takie jak pięk­nie zdo­bione naczy­nia, małe posążki Buddy, kolo­rowe tka­niny czy ele­menty tra­dy­cyj­nych uro­czy­stych stro­jów naro­do­wych. Z waka­cji w Taj­lan­dii przy­wieźć można także wiele cie­ka­wych dro­bia­zgów, w które obfi­tują sto­iska z pamiąt­kami. Są to: kolo­rowe bran­so­letki, szka­tułki na biżu­te­rię czy małe ozdobne port­mo­netki, czę­sto zdo­bione w taj­skie wzory i sym­bole. W Taj­lan­dii wyróż­nia się trzy pory roku: cie­płą i suchą, gorącą i suchą oraz gorącą i wil­gotną (zwaną rów­nież desz­czową). Za naj­lep­szy czas na urlop w Taj­lan­dii uważa się porę cie­płą i suchą, która przy­pada na okres mię­dzy listo­pa­dem a lutym. Panu­jące wów­czas śred­nie tem­pe­ra­tury wahają się pomię­dzy 27 a 30C. Za naj­gor­szy czas na wyjazd do Taj­lan­dii uznaje się zaś porę desz­czową trwa­jącą tam mniej wię­cej od czerwca do paździer­nika. Tajo­wie posłu­gują się swoim wła­snym alfa­be­tem, zupeł­nie innym niż łaciń­ski. 

Językiem urzędowym jest tajski. Jakich zwrotów warto nauczyć się przed wyjazdem na waka­cje do Taj­lan­dii? Dzień dobry (mówione przez męż­czy­znę) – (czyt. sa-wat-dee krap) Dzień dobry (mówione przez kobietę) – (czyt. sa-wat-dee ka) Do widze­nia – / (czyt. aa gukon sa-wat-dee) Pro­szę – (czyt. ga-ru-naa) Dzię­kuję – (czyt. kkp kun) Prze­pra­szam – (czyt. kk toot) Nie rozu­miem – (czyt. mai kao jai) Dla­czego Taj­lan­dia? Taj­lan­dia to nie­zwy­kle egzo­tycz­ne miej­sce. Kraj bar­dzo róż­no­rod­ny i peł­en kon­tra­stów. Znajdują się tam nowo­cze­sne mia­sta, jak również sta­ro­żytne zabytki i świą­ty­nie. Obok ogrom­nych nadmor­skich kuror­tów – małe osady rybac­kie, a w sąsiedztwie ele­ganc­kich restau­ra­cji – stra­gany uliczne z tanim, ale pysz­nym jedze­niem. Dodatkową zaletą są dość niskie koszty utrzymania. Infor­ma­cje prak­tyczne, wyma­gane doku­menty: Aby wje­chać do Taj­lan­dii, potrzebny jest pasz­port ważny przez mini­mum sześć mie­sięcy od dnia prze­kro­cze­nia gra­nicy. Dla osób uda­ją­cych się tam jedy­nie w celach tury­stycz­nych na okres nie dłuż­szy niż 30 dni nie jest wymagana wiza. W innych przy­pad­kach należy ubie­gać się o pozwo­le­nie na wjazd w naj­bliż­szej jed­no­stce kon­su­lar­nej. Waluta: w Taj­lan­dii płaci się batami (w skró­cie THB). W porów­na­niu do Pol­ski w Taj­lan­dii jest bar­dzo tanio. Posi­łek w nie­dro­giej restau­ra­cji kosz­tuje około 10 – 15 zło­tych pol­skich. Czas: w Taj­lan­dii obo­wią­zuje strefa cza­sowa UTC + 7. Napię­cie: wynosi 220 V. Więk­szość gniaz­dek dosto­so­wana jest zarówno do wty­czek z okrą­głymi, jak i pła­skimi bol­cami. Przed podróżą do Taj­lan­dii nie trzeba się szczepić. Poleca się jednak szczepionki na dur brzuszny, japońskie zapa­le­nie opon mózgo­wych czy wiru­sowe zapa­le­nie wątroby. 

W Tajlandii ważną rolę w życiu społecznym odgrywa rodzina królewska, do której Tajowie odnoszą się z ogromnym szacunkiem. W przypadku sytuacji konfliktowych z Tajami należy starać się nie podnosić głosu. Jest to bowiem uważane za przejaw braku szacunku. Należy unikać dotykania głowy Taja (nawet małych dzieci), gdyż ta część ciała uważana jest za świętą. Każdy posąg Buddy jest uważany za święty. Należy obchodzić się z nimi z należytym szacunkiem (przykładowo nie można się na nie wspinać). Odwiedzając świątynie, należy być stosownie ubranym (tj. mieć zakryte ramiona, długie spodnie, zakryte buty). W kantorach wymiany walut przyjmowane są jedynie dolary amerykańskie. Korzystając z taksówki, należy prosić o włączenie licznika lub wcześniej ustalić cenę za przejazd. UWAGA! W Tajlandii wprowadzono ograniczenia dotyczące przewozu i użytkowania papierosów oraz E-papierosów. Dodatkowo w całym kraju, na plażach obowiązuje zakaz palenia na plaży pod karą więzienia do roku lub kary grzywny w wysokości około 11 000 zł. W przypadku E-papierosów obowiązuje całkowity zakaz wwozu i użytkowania pod karą więzienia do 10 lat lub/oraz kary grzywny w wysokości pięciokrotnej wartości urządzenia. Amba­sady: Amba­sada Rze­czypospolitej Pol­skiej znaj­duje się w Bang­koku 100/81-82.25th.floor. Von­gva­nij Buil­ding B, Rama 9 Road, Huay­kwang. WAŻNE:Z uwagi zmieniające się przepisy sanitarne w poszczególnych krajach.

Tajlandia Majówka Tropiki. Phuket na 12 dni za 2964 PLN. Loty z dużym bagażem + 4* hotel z basenem). 2964 PLN Phuket z Warszawy. Egzotyka, palmy i tropiki czekają. Phuket to świetny kierunek na pierwszą daleką wyprawę. Skorzystaj z atrakcyjnej ceny i na własne oczy zobacz tamtejsze plaże i pobliskie rajskie wysepki. Start podróży z warszawskiego lotniska im. Fryderyka Chopina. Do Tajlandii polecisz z Warszawy w terminie 1(2) – 13(14) czerwca. Czeka cię podróż linią Air China z przesiadkami w Pekinie. Na pokład możesz zabrać bagaż rejestrowany (nadawany do luku) oraz podręczny. Rekomenduję postawić na noclegi w bardzo dobrze ocenianym 4* hotelu The Loft Panwa Resort. Dyskretna, kameralna atmosfera, eleganckie, komfortowo urządzone wnętrza i obsługa z najwyższej półki to najważniejsze atuty obiektu. Termin podróży: czerwiec Linia lotnicza: Air China Bagaż: podręczny (55 x 40 x 20 cm) + rejestrowany (do 23 kg). Cena (dla dwóch osób dorosłych) zawiera: Loty z Warszawy na Phuket: 4743 PLN 12 nocy w 4* hotelu: 1185 PLN. Całość: 5928 PLN / 2964 PLN za osobę. Podróż4743 PLN/2 osoby Warszawa – Phuket – Warszawa Hotel1185 PLN/12 nocy/2 osoby 4* The Loft Panwa Resort doskonale sprawdzi się zarówno jako baza wypadowa, jak i miejsce na wypoczynek. Na miejscu dostępny jest ogólnodostępny odkryty basen.

Przeżyj przygodę w Krainie Uśmiechu. Odkryj rajskie plaże Phuket, gdzie snorkeling w krystalicznych wodach zachwyca o każdej porze. Doświadcz magii historycznych świątyń Chiang Mai i skosztuj pysznego jedzenia. W Bangkoku natomiast czekają tętniące życiem uliczne targowiska i monumentalny Wielki Pałac.

Skorzystaj z atrakcyjnej ceny i na własne oczy zobacz tamtejsze plaże i pobliskie rajskie wysepki. Start podróży z warszawskiego lotniska im. Fryderyka Chopina.

Miasto oddalone jest ok 30 km od lotniska Phuket. Najważniejszą z 29 świątyń buddyjskich Phuket jest Wat Chalong lub oficjalnie Wat Chaiyathararam, położona w podokręgu Chalong, w dystrykcie Mueang Phuket. Zanurz się w mieście Phuket podczas tej wycieczki z przewodnikiem. Przejedź obok malowniczych plaż, zobacz świątynię Wat Chalong i poznaj lokalne produkty podczas wizyty w fabryce orzechów nerkowca. Zacznij od odbioru z miejsca zakwaterowania w mieście Phuket i zrelaksuj się w wygodnym vanie, przejeżdżając obok piaszczystych plaż Patong, Karon i Kata. Przyjedź do punktu widokowego Karon i przywitaj się z widokiem na morze i brzegi Kata Noi, Kata i Karon. Podziwiaj słynny posąg Wielkiego Buddy na szczycie góry Nakerd. Zrób zdjęcia Wielkiego Buddy z Phuket, siedzącego posągu Buddy Maravija. Udaj się do Wat Chalong, głównej świątyni w zatoce Chalong w Phuket. Przed udaniem się na stare miasto Phuket, zatrzymaj się w fabryce orzechów nerkowca i zrób zakupy lokalnych produktów. Miń sklepy, hotele i kawiarnie z charakterystyczną chińsko-portugalską architekturą. Wróć do hotelu z większym uznaniem dla miasta Phuket.

Marzysz o egzotyce i wycieczce w Tropiki? Zatem ta okazja jest właśnie dla ciebie. Wystarczy, że skorzystasz z zawartych przeze mnie poniżej wskazówek, a okaże się, że nawet wylot z Wiednia nie będzie problemem. Do Tajlandii polecisz z Warszawy w terminie 1(2) – 13(14) czerwca. Czeka cię podróż linią Air China z przesiadkami w Pekinie. Na pokład możesz zabrać bagaż rejestrowany (nadawany do luku) oraz podręczny. Rekomenduję postawić na noclegi w bardzo dobrze ocenianym 4* hotelu The Loft Panwa Resort. Dyskretna, kameralna atmosfera, eleganckie, komfortowo urządzone wnętrza i obsługa z najwyższej półki to najważniejsze atuty obiektu.

(autor nie odpowiada za bieżące informacje odnośnie ceny lotów i hoteli w Tajlandii, #stanislawBarszczak)

_____

Stanisław Barszczak, Paradise Pearl of Asia

It’s not without reason that Thailand is one of the most popular tourist destinations in the world. Many call it the paradise pearl of Asia. It captivates above all with its beautiful nature and magnificent monuments, and surprises with its relatively low prices. Thailand is located in Southeast Asia, right on the Gulf of Thailand – a vast and shallow part of the Pacific Ocean. Characteristic features of its landscape include white sandy beaches, lush vegetation, azure waters, fanciful rock formations, and dense tropical forests. Tourists will undoubtedly be captivated by the interesting and unique culture and carefree atmosphere. A holiday in Thailand is the perfect choice for those who want to see magnificent monuments and experience the daily lives of residents of large Asian cities, but also relax in the lap of nature in extraordinary, exotic locations. An additional advantage of Thailand is its relatively low prices. Thailand’s tourist life revolves primarily around its coast. The best choices for a relaxing holiday in a paradise setting are the province of Krabi and the area around the major resort town of Pattaya. Here you’ll find both beautiful sandy beaches and a recreational and entertainment center full of bars, massage parlors, and amusement parks. The magnificent Thai islands also deserve special attention. Tourists most often choose beautiful Phuket – a paradise island famous for its heavenly beaches. Also worth visiting in Thailand are the historic city of Chiang Mai and the ruins of the former capital, Ayutthaya. A holiday in Thailand wouldn’t be complete without a visit to bustling Bangkok, which is not only the country’s largest city but also one of the largest in the world. Culture and Customs: Buddhism is the main religion in Thailand – it governs most social norms and influences the country’s culture, art, and customs.

Thais love to party, which is why their country celebrates numerous holidays and celebrations throughout the year. Most of these have no fixed dates, as they are determined by the lunar calendar. The most important include the Flower Festival in February, the New Year (called Songkran) in April, and the Festival of Lights (Loi Krathong) in November. All celebrations are celebrated with great pomp – colorful parades take place in the streets, and hearty meals are prepared and enjoyed at home as a family. An interesting Thai custom is bowing when greeting people, but also out of respect for sacred sites or statues (wai). Thai cuisine is a blend of the region’s long-standing traditions. It also draws influence from the culinary arts of neighboring countries. Its hallmark is its diversity. However, dishes are dominated by ingredients such as coconut milk, ginger, chili, kaffir lime, lime, and soy sauce. The most popular Thai dish is the world-famous pad Thai, a rice noodle dish. In its basic version, the noodles are served with vegetables, tofu, peanuts, and shrimp. For active people, Thailand is primarily a paradise for diving enthusiasts. The coastal reef is rich in diverse animal and plant species. Water sports equipment can be rented on Thai beaches.

During your holiday in Thailand, it’s also worth visiting the national parks – they offer well-prepared hiking trails and surprises like elephant rides. What’s worth buying? Interesting souvenirs from Thailand include a variety of traditional handicrafts, such as beautifully decorated pottery, small Buddha statues, colorful fabrics, and elements of traditional ceremonial national costumes. You can also bring home many interesting trinkets from your holiday in Thailand, which are abundant at souvenir stands. These include colorful bracelets, jewelry boxes, and small decorative purses, often decorated with Thai patterns and symbols. Thailand has three distinct seasons: warm and dry, hot and dry, and hot and humid (also known as rainy). The best time to vacation in Thailand is considered the warm and dry season, which falls between November and February. Average temperatures then range between 27 and 30°C. The worst time to travel to Thailand is considered the rainy season, which lasts roughly from June to October. Thais use their own alphabet, completely different from the Latin one.

The official language is Thai. What phrases are worth learning before going on vacation to Thailand? Good morning (spoken by a man) – (pronounced sa-wat-dee krap) Good morning (spoken by a woman) – (pronounced sa-wat-dee ka) Goodbye – / (pronounced aa gukon sa-wat-dee) Please – (cant. ga-ru-naa) Thank you – (pronounced kkp kun) Sorry – (pronounced kk toot) I don’t understand – (pronounced mai kao jai) Why Thailand? Thailand is an incredibly exotic place. A country incredibly diverse and full of contrasts. There are modern cities, as well as ancient monuments and temples. Next to huge seaside resorts – small fishing villages, and next to elegant restaurants – street stalls serving cheap but delicious food. An additional advantage is the relatively low cost of living. Practical information, required documents: To enter Thailand, you need a passport valid for at least six months from the date of crossing the border. For those traveling solely for tourism purposes for a period of no longer than 30 days, a visa is not required. In other cases, you should apply for entry at the nearest consular office. Currency: in Thailand, the baht (THB) is used. Compared to Poland, Thailand is very cheap. A meal at an inexpensive restaurant costs around 10-15 Polish złoty. Time: Thailand uses the UTC+7 time zone. Voltage: 220V. Most outlets accept both round and flat-pin plugs. Vaccinations are not required before traveling to Thailand. However, vaccinations against typhoid, Japanese meningitis, and hepatitis are recommended.

In Thailand, the royal family plays an important role in social life, and Thais treat them with great respect. In the event of a conflict with Thais, try not to raise your voice, as this is considered disrespectful. Avoid touching a Thai person’s head (even that of a small child), as this part of the body is considered sacred. Every Buddha statue is considered sacred. They should be treated with due respect (for example, climbing on them is prohibited). When visiting temples, dress appropriately (i.e., shoulders covered, long pants, and closed shoes). Currency exchange offices only accept US dollars. When taking a taxi, ask for the meter to be turned on or agree on a fare in advance. PLEASE NOTE! Thailand has introduced restrictions on the transport and use of cigarettes and e-cigarettes. Additionally, smoking on beaches is prohibited throughout the country and may result in imprisonment of up to one year or a fine of approximately 11,000 PLN. E-cigarettes are strictly prohibited and may be imported and used, punishable by imprisonment of up to 10 years and/or a fine of five times the value of the device. Embassies: The Polish Embassy is located in Bangkok, 100/81-82.25th floor, Vongvanij Building B, Rama 9 Road, Huaykwang. IMPORTANT: Due to changing sanitary regulations in individual countries.

Thailand May Break: Tropical. Phuket for 12 days for 2964 PLN. Flights with large luggage + 4-star hotel with a pool). PLN 2964 Phuket from Warsaw. Exoticism, palm trees, and the tropics await. Phuket is a great destination for your first long trip. Take advantage of the attractive price and see the local beaches and nearby paradise islands with your own eyes. Your journey starts from Warsaw’s Fryderyk Chopin Airport. You will fly to Thailand from Warsaw between June 1(2) and 13(14). You will travel with Air China with transfers in Beijing. You can take both checked baggage (checked in the hold) and hand luggage on board. I recommend staying at the very well-rated 4* hotel The Loft Panwa Resort. A discreet, intimate atmosphere, elegant, comfortably furnished interiors, and top-shelf service are the most important advantages of this property. Travel date: June Airline: Air China Luggage: hand luggage (55 x 40 x 20 cm) + checked luggage (up to 23 kg). The price (for two adults) includes: Flights from Warsaw to Phuket: PLN 4,743 12 nights in a 4-star hotel: PLN 1,185 Total: PLN 5,928 / PLN 2,964 per person. Travel: PLN 4,743/2 people Warsaw – Phuket – Warsaw Hotel: PLN 1,185/12 nights/2 people The 4-star The Loft Panwa Resort is perfect as both a base and a relaxing getaway. A communal outdoor pool is available on-site.

Experience adventure in the Land of Smiles. Discover the paradise beaches of Phuket, where snorkeling in the crystal-clear waters is a delight at any time. Experience the magic of Chiang Mai’s historic temples and sample delicious cuisine. In Bangkok, bustling street markets and the monumental Grand Palace await.

Take advantage of this attractive price and see the local beaches and nearby paradise islands for yourself. Departure from Warsaw’s Fryderyk Chopin Airport. The town is approximately 30 km from Phuket Airport. The most important of Phuket’s 29 Buddhist temples is Wat Chalong, or officially Wat Chaiyathararam, located in the Chalong subdistrict of Mueang Phuket District. Immerse yourself in Phuket Town on this guided tour. Pass picturesque beaches, see Wat Chalong Temple and discover local produce with a visit to a cashew nut factory. Start with pickup from your accommodation in Phuket Town and relax in a comfortable van as you drive past the sandy beaches of Patong, Karon, and Kata. Arrive at the Karon Viewpoint and be greeted by views of the sea and the shores of Kata Noi, Kata, and Karon. Admire the iconic Big Buddha atop Mount Nakerd. Snap photos of the Phuket Big Buddha and the Maravija Seated Buddha. Continue to Wat Chalong, the main temple in Phuket’s Chalong Bay. Before heading to Old Phuket Town, stop at a cashew nut factory and shop for local produce. Pass shops, hotels, and cafes with distinctive Sino-Portuguese architecture. Return to your hotel with a greater appreciation for Phuket Town.

Dreaming of exotic adventure and a tropical getaway? Then this opportunity is perfect for you. Just follow the tips I’ve included below, and you’ll find that even departing from Vienna won’t be a problem. You’ll fly to Thailand from Warsaw between June 1(2) and 13(14). You’ll be traveling with Air China, connecting in Beijing. You can bring checked baggage (checked into the hold) and carry-on luggage. I recommend staying at the highly rated 4-star The Loft Panwa Resort. A discreet, intimate atmosphere, elegant, comfortably furnished interiors, and top-notch service are the hotel’s key advantages. (The author is not responsible for current information regarding flights and hotels #sta

Stanisław Barszczak, Paradise Pearl of Asia

It is not without reason that Thailand is one of the most popular tourist destinations in the world. Many call it the paradise pearl of Asia. It delights primarily with its beautiful nature and magnificent monuments, and surprises with relatively low prices. Thailand is located in Southeast Asia, right on the Gulf of Thailand – a vast and shallow part of the Pacific Ocean. Characteristic features of its landscape include white sandy beaches, lush vegetation, azure waters, fanciful rock formations, and dense tropical forests. Tourists will certainly be delighted by the interesting and unique culture and carefree atmosphere. A holiday in Thailand is the perfect choice for those who want to see magnificent monuments and experience the daily life of residents of large Asian cities, but also relax in the lap of nature in extraordinary, exotic places. An additional advantage of Thailand is its relatively low prices. Thailand’s tourist life revolves primarily around its coast. The best choices for a pleasant holiday in a paradise setting are the province of Krabi and The area around the most important holiday resort – Pattaya. Here you can find both beautiful sandy beaches and a recreation and entertainment center full of bars, massage parlors, and amusement parks. The magnificent Thai islands also deserve special attention. Tourists most often choose the beautiful Phuket – a paradise island famous for its heavenly beaches. In Thailand, it’s also worth visiting Chiang Mai, famous for its numerous historical sites, and the ruins of the former capital, Ayutthaya. A holiday in Thailand wouldn’t be complete without a visit to bustling Bangkok, which is not only the country’s largest city but also one of the largest in the world. Culture and Customs: The main religion in Thailand is Buddhism – it determines most social norms and influences the country’s culture, art, and customs.

Thais love to party, which is why their country celebrates many holidays and celebrations throughout the year. Most of them don’t have fixed dates, as they are determined by the lunar calendar. The most important festivals include the Flower Festival in February, the New Year (called Songkran) in April, and the Festival of Lights (Loi Krathong) in November. All celebrations are celebrated with great pomp – colorful parades take place in the streets, and hearty meals are prepared and enjoyed at home with family. An interesting Thai custom is bowing when greeting people, but also out of respect for sacred sites or statues (wai). Thai cuisine is a blend of the region’s long-standing traditions. Influences from the culinary arts of neighboring countries are also noticeable. Its hallmark is diversity. However, dishes are dominated by ingredients such as coconut milk, ginger, chili, kaffir lime, lime, and soy sauce. The most popular Thai dish is the world-famous pad Thai, a rice noodle dish. In its basic version, the noodles are served with vegetables, tofu, peanuts, and shrimp. For active people, Thailand is primarily a paradise for diving enthusiasts, as the coastal reef is rich in diverse animal species. and plants. Water sports equipment can be rented on Thai beaches.

During your vacation In Thailand, it’s also worth visiting national parks – they offer well-prepared hiking trails and surprises like elephant rides. What’s worth buying? Interesting souvenirs from Thailand include a variety of traditional handicrafts, such as beautifully decorated vessels, small Buddha statues, colorful fabrics, and elements of traditional ceremonial national costumes. You can also bring home many interesting trinkets from your holiday in Thailand, which are abundant at souvenir stands. These include colorful bracelets, jewelry boxes, and small decorative purses, often decorated with Thai patterns and symbols. Thailand has three distinct seasons: warm and dry, hot and dry, and hot and humid (also known as rainy). The best time to vacation in Thailand is considered the warm and dry season, which falls between November and February. Average temperatures during this time range between 27 and 30°C. The rainy season, which lasts roughly from June to October, is considered the worst time to travel to Thailand. Thai people use their own alphabet, completely different from the Latin alphabet.

The official language is Thai. What phrases are worth learning before going on vacation to Thailand? Good morning (spoken by a man) – (pronounced sa-wat-dee krap) Good morning (spoken by a woman) – (pronounced sa-wat-dee ka) Goodbye – / (pronounced aa gukon sa-wat-dee) Please – (pronounced ga-ru-naa) Thank you – (pronounced kkp kun) Sorry – (pronounced kk toot) I don’t understand – (pronounced mai kao jai) Why Thailand? Thailand is an incredibly exotic place. A country of great diversity and contrasts. It boasts modern cities as well as ancient monuments and temples. Next to the huge seaside resorts are small fishing villages, and next to elegant restaurants are street stalls serving cheap but delicious food. An additional advantage is the relatively low cost of living. Practical information, required documents: To enter Thailand, you need a passport valid for at least six months from the date of crossing the border. A visa is not required for those traveling solely for tourism purposes for a period of no longer than 30 days. Otherwise, you must apply for entry permit at the nearest consular office. Currency: Thailand uses the Thai baht (abbreviated as THB). Compared to Poland, Thailand is very inexpensive. A meal at an inexpensive restaurant costs around 10-15 Polish zloty. Time: Thailand uses the UTC+7 time zone. Voltage: 220V. Most sockets accept both round and flat-pronged plugs. No vaccinations are required before traveling to Thailand. However, vaccinations against typhoid fever, Japanese meningitis, and hepatitis are recommended.

In Thailand, the royal family plays an important role in social life, and Thais treat them with great respect. In the event of a conflict with Thais, try not to raise your voice, as this is considered disrespectful. Avoid touching a Thai’s head (even that of small children), as this part of the body is considered sacred. Every Buddha statue is considered sacred. They should be treated with due respect (for example, climbing on them is prohibited). When visiting temples, dress appropriately (i.e., shoulders covered, long pants, and closed shoes). Currency exchange offices only accept US dollars. When taking a taxi, ask for the meter to be turned on or agree on a fare in advance. NOTE: Thailand has restrictions on the transport and use of cigarettes and e-cigarettes. Additionally, smoking on beaches is prohibited throughout the country and punishable by up to one year in prison or a fine of approximately 11,000 PLN. E-cigarettes are strictly prohibited from import and use, punishable by up to 10 years in prison and/or a fine of five times the value of the device. Embassies: The Polish Embassy is located in Bangkok, 100/81-82.25th floor, Vongvanij Building B, Rama 9 Road, Huaykwang. IMPORTANT: Due to changing sanitary regulations in individual countries.

Thailand May Day Tropical Vacation. Phuket for 12 days for 2964 PLN. Flights with large luggage + 4-star hotel with a pool). 2964 PLN Phuket from Warsaw. Exoticism, palm trees, and tropics await. Phuket is a great destination for your first long-distance trip. Take advantage of the attractive price and see the local beaches and nearby paradise islands with your own eyes. The journey starts from Warsaw’s Fryderyk Chopin Airport. You will fly to Thailand from Warsaw between June 1(2) and 13(14). You will travel with Air China with transfers in Beijing. You can take checked baggage on board (checked in and carry-on). I recommend staying at the highly rated 4-star hotel The Loft Panwa Resort. A discreet, intimate atmosphere, elegant, comfortably furnished interiors, and top-notch service are the hotel’s key advantages. Travel date: June Airline: Air China Luggage: carry-on (55 x 40 x 20 cm) + checked (up to 23 kg). Price (for two adults) includes: Flights from Warsaw to Phuket: PLN 4,743 12 nights in a 4-star hotel: PLN 1,185 Total: PLN 5,928 / PLN 2,964 per person. Travel PLN 4,743 / 2 people Warsaw – Phuket – Warsaw Hotel PLN 1,185 / 12 nights / 2 people The 4-star The Loft Panwa Resort is perfect both as a base and a place to relax. There is a public outdoor pool on site.

Experience an adventure in the Land of Smiles. Discover the paradise beaches of Phuket, where snorkeling in the crystal-clear waters is a delight at any time of day. Experience the magic of Chiang Mai’s historic temples and savor delicious food. Meanwhile, Bangkok boasts bustling street markets and the monumental Grand Palace.

Take advantage of attractive rates and see the local beaches and nearby paradise islands for yourself. Departure from Warsaw’s Fryderyk Chopin Airport.

The town is approximately 30 km from Phuket Airport. The most important of Phuket’s 29 Buddhist temples is Wat Chalong, or officially Wat Chaiyathararam, located in the Chalong subdistrict of Mueang Phuket. Immerse yourself in Phuket Town on this guided tour. Travel past picturesque beaches, see Wat Chalong Temple, and sample local produce during a visit to a cashew nut factory. Begin with pickup from your accommodation in Phuket Town and relax in a comfortable van as you drive past the sandy beaches of Patong, Karon, and Kata. Arrive at the Karon Viewpoint and be greeted by views of the sea and the shores of Kata Noi, Kata, and Karon. Admire the iconic Big Buddha atop Mount Nakerd. Snap photos of the Phuket Big Buddha and the seated Maravija Buddha. Head to Wat Chalong, the main temple in Phuket’s Chalong Bay. Before heading to Old Phuket Town, stop at a cashew nut factory and shop for local produce. Pass shops, hotels, and cafes with distinctive Sino-Portuguese architecture. Return to your hotel with a greater appreciation for Phuket Town.

Dreaming of exotic adventure and a tropical getaway? Then this opportunity is perfect for you. Just follow the tips I’ve included below, and you’ll find that even flying out of Vienna won’t be a problem. You’ll fly to Thailand from Warsaw between June 1(2) and 13(14). You’ll be traveling with Air China, connecting in Beijing. You can bring checked baggage (checked into the hold) and carry-on luggage. I recommend staying at the highly rated 4-star The Loft Panwa Resort. A discreet, intimate atmosphere, elegant, comfortably furnished interiors, and top-notch service are the hotel’s key advantages.

(The author is not responsible for current information regarding flight and hotel prices in Thailand, #stanislawBarszczak)

_________

Stanisław Barszczak, Zajęta samotność 

Twoje rzeczywiste Ty jest martwe. Musimy narodzić się na nowo. W przeciwnym razie jesteśmy nieustannie zamachowcami tego świata. Noc przychodzi szybko, ma to swoje zalety. Albowiem najszczęśliwsza z wszelkich żywotów jest zajęta samotność. Spożytkujmy ją. Jak ja to czynię? Pozwalam sobie wzrastać w swoim tempie. Moje serce prowadzi mnie ku dobru i światłu, które były przede mną. Każdy dzień niesie we mnie nowe możliwości. Zasługuję na miłość, spokój i harmonię. Moja przemiana jest pięknym procesem, który już trwa. 

Czy sama czasoprzestrzeń może być żywym archiwum? Ostatnio doświadczenia z kwantową matrycą pamięci wskazują na to, że wszechświat może być handlową informacją raczej, niż pozwoleniem na jej zniknięcie. Eksperymenty kwantowe sugerują, jakoby każda kwantowa interakcja pozostawiała odcisk na strukturze rzeczywistości. To nie jest akurat fizyka, to jest początek nowej rozmowy łączącej kwantową informację, termodynamikę a nawet naturę świadomości. Jeśli czasoprzestrzeń pamięta, co to oznacza dla sposobu w jaki definiujemy pamięć, inteligencję i samą przyczynowość?

Nie jesteś sam. Większość z nas nie zdaje sobie sprawy, jak wielką moc mają słowa – potrafią budować albo mosty albo mury. W drugą sobotę października my Polacy wybraliśmy się na manifestację przeciw imigracji ludzi innych kultur. Chcemy świętego spokoju, mieć w taki czy inny sposób zajętą samotność.

A co Maria Konopnicka mówiła:

Tam w moim kraju w dalekiej stronie 

Sto gwiazd zgaszonych stoi w koronie

Sto gwiazd zgaszonych nad polem stoi 

Jak stu rycerzy w żelaznej zbroi…

A jak przeminie sto dni, sto nocy 

Staną rycerze w sercu żywych mocy

Wstaną rycerze, dosiędą konie

Zapalą gwiazdy w złotej koronie.

To Konopnicka. Aby zrozumieć cudzy smutek musimy słuchać sercem, a nie tylko uszami.

Światło Gwiazdy Polarnej świeci tysiące razy jaśniej niż nasze Słońce. Światło, które widzimy od niej zaczęło swoją podróż ponad trzysta lat temu i podróżuje przez przestrzeń od 16 stulecia by wreszcie ujrzały je nasze oczy.

Już wiemy, istnieje nasze życie i emocje, o których nie wolno zapomnieć, więc musimy je omodlić w zgodzie z naszym kościołem i świętą Ewangelią. Kiedy wreszcie te prawdy przemieniam, poddając je chrześcijańskiej świadomości, dopiero wtedy uwalniam, to co nie służy mojemu pokojowi i robię miejsce na nowe. Moje serce to wie, kiedy czas puścić i zaufać życiu. Z wdzięcznością więc odchodzę od tego, co już nie współgra z moim światem. W każdym oddechu odnajduję wolność i lekkość bycia sobą. Pozwalam sobie na spokój – bez presji, bez  pośpiechu, w zgodzie z rytmem duszy.

______

Stanisław Barszczak, Occupied Solitude

Your real self is dead. We must be reborn. Otherwise, we are constantly assassins of this world.
Night comes quickly, and that has its advantages. For the happiest of all lives is occupied solitude. Let us utilize it. How do I do this? I allow myself to grow at my own pace. My heart leads me to the goodness and light that were before me. Each day brings within me new possibilities. I deserve love, peace, and harmony. My transformation is a beautiful process already underway.

Can spacetime itself be a living archive? Recent experiments with quantum memory matrixes indicate that the universe may be trading information rather than allowing it to disappear. Quantum experiments suggest that every quantum interaction leaves an imprint on the fabric of reality. This isn’t just physics; it’s the beginning of a new conversation connecting quantum information, thermodynamics, and even the nature of consciousness. If spacetime remembers, what does this mean for the way we define memory, intelligence, and causality itself?

You’re not alone. Most of us don’t realize how powerful words are—they can build either bridges or walls. On the second Saturday in October, we Poles went to a demonstration against the immigration of people from other cultures. We want peace and quiet, to occupy our solitude in one way or another.

And what did Maria Konopnicka say:

There, in my country, far away,

A hundred extinguished stars stand in a crown
A hundred extinguished stars stand over a field
Like a hundred knights in iron armor…

And when a hundred days and a hundred nights pass
Knights will stand in the heart of living powers
Knights will rise, horses will mount
They will light the stars in a golden crown.

This is Konopnicka. To understand another’s sadness, we must listen with our hearts, not just with our ears.
The light of the Pole Star shines thousands of times brighter than our Sun. The light we see from her began its journey over three hundred years ago and has been traveling through space since the 16th century, finally being revealed to our eyes.

We already know that our lives and emotions exist and must not be forgotten, so we must pray about them in harmony with our church and the Holy Gospel. When I finally transform these truths, subjecting them to Christian consciousness, only then do I release what no longer serves my peace and make room for newness. My heart knows when it’s time to let go and trust life. So, with gratitude, I step away from what no longer resonates with my world. In every breath, I find the freedom and lightness of being myself. I allow myself to be at peace—without pressure, without rushing, in harmony with the rhythm of my soul.

______

Stanisław Barszczak, Przypadki Robinsona Chrusoe

Jesienny wieczór cichy i złoty, wszystko staje się spokojne i miękkie. Liście spadają, świat milknie, a w sercu rodzi się spokój. W Warszawie rozpoczął się XIX Miedzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Zaraz na wstępie czworo zwycięzców minionych edycji Konkursu Chopinowskiego – Julianna  Awdiejewa, Bruce Liu, Garrick Ohlsson i Dang Thai Son – występuje w warszawskiej Filharmonii Narodowej.

A w sercu rodzi się spokój. Pokój to piękna rzecz. Wszyscy go chcą, ale nikt nie chce go budować, bo zwykle szybciej i łatwiej buduje się legiony. Rzymianie doskonale o tym wiedzieli. Dlatego, gdy tylko wpadli na pomysł, że czasem warto przestać się tłuc i dać światu odetchnąć, od razu otaczali to magicznym rytuałem, rzeźbą i polityczną propagandą. Dla Rzymian pokój nigdy nie oznaczał „żyjmy razem w zgodzie”. O nie. „Pokój” znaczył raczej: My wygrywamy, wy się nie buntujecie, a w zamian możecie sobie spokojnie uprawiać pszenicę. Najlepszym przykładem tego „zaklinania pokoju” jest oczywiście Ara Pacis Augustae, czyli Ołtarz Pokoju Augusta. Zbudowany w 9 roku p.n.e. po powrocie cesarza z Galii i Hiszpanii, wyglądał jak marmurowa modlitwa, tylko że w wersji luksusowej. Na płaskorzeźbach procesje kapłanów i rodziny cesarskiej, żeby wszyscy wiedzieli, że nawet dzieci Augusta oddychają pokojem. Na panelach Eneasz składa ofiarę i wilczyca karmi bliźniaki, żeby przypomnieć, że Rzym to projekt boski, więc sprzeciw wobec „pokoju” to sprzeciw wobec bogów. A wśród ornamentów wiją się rośliny, jaszczurki i owieczki, czyli cała metafora odradzającej się przyrody.

Warto podkreślić: pokój w Rzymie to był towar luksusowy. Nie dla każdego. Obywatel rzymski, jasne, miał święty spokój. Ale reszta świata? Barbarzyńcy mogli co najwyżej liczyć na to, że ich wieś spali się „pokojowo” i że legioniści zostawią przynajmniej studnię. Ara Pacis to nie tyle ołtarz pokoju, ile raczej pomnik kontrolowanego bezruchu: cesarz obiecuje, że chwilowo nikt nie będzie ginął, bo wszyscy są zajęci podziwianiem marmurów. Ale sam marmur to za mało. Rzymianie wierzyli, że pokój trzeba było nakarmić. Dlatego na ołtarzach składano ofiary zwierzęce: byka, owcę i świnię, czyli tzw. suovetaurilia. Pakiet „trzy w jednym”: mięso, tłuszcz i symbolika. Całość odbywała się w obecności kapłanów, dziewic westalek, cesarza z głową zakrytą togą i całej procesji dostojników. Z ogromnym poczuciem, że oto właśnie zaklinają losy Imperium.

Nie ma nic bardziej artystycznego niż kochać ludzi, tak czynię gdy włączam się w logistyczne i bezwolne zwiedzanie wiecznego miasta. Przenośny Sony odtwarzacz audio przenosi mnie wszędzie, w sukurs mi przychodzą ludzie, którzy  wyciszają się w muzealnych zakątkach. To dobry interes, mniemam, bo turystyczna ignorancja z wyboru jest moralną porażką. Unikanie niewygodnych prawd chroni komfort, ale pozwala, by szkody się utrzymywały. 

Aleksander Błok nie pojawił się na umówionym spotkaniu wycieczki… nie myślał, zaspał. Ale nie przestaje snuć marzeń odwiecznych.

Błądzę, błąkam się przygnębiony,

Sam w swojej norze.

Przyjdzie ponury kataryniarz,

Będzie płakał na podwórzu…

O tej wolnej działce,

Która nie jest mi przeznaczona,

O wietrze w polu,

A na zewnątrz wiosna.

I co mnie to obchodzi?

Błądzę sam, zapomniany.

A świeca się wypaliła,

A wahadło tyka.

Jedna, jedna nadzieja

Jest tam, w jej oknie.

Jej ubrania są jasne,

Przyjdzie do mnie.

A ja, marszcząc brwi,

Powiem jej po raz setny,

Ile krwi przelałem

Znajomi i przyjaciele.

Znów będzie nam słodko,

I cicho, i ciepło…

W kącie pali się lampa,

Moje serce jest ulżone…

Dlaczego przychodzi,

Aby ze mną porozmawiać? Dlaczego snuje

wesołą nić w kącie?

Dlaczego upuszcza

swoje wesołe słowa?

Dlaczego pochyla twarz

i chowa ją w koronce?

Jak zimno i ciasno,

Gdy jej nie ma!

Jak długo nie wiadomo,

Czy światło zabłyśnie w oknach…

Moja twarz jest bielsza,

Niż biała ściana…

Znów, znów będę nieśmiała,

Kiedy ona przyjdzie…

Przecież nie ma się czego bać,

I nic do stracenia…

Ale czy powinienem coś powiedzieć?

Ale czy mogę coś powiedzieć?

I co mogę jej powiedzieć – tej czułej?

Że serce moje rozkwitło?

Że wieje śnieżny wiatr?

Że w pokoju jest jasno?

„Znalazłem puszkę marmolady. Jadłem ją przez dwa tygodnie – codziennie tylko łyżeczkę. Potem odkryłem worek z sucharami. Dzięki niemu przeżyłem.” „Robinsonowie” polskiego Warszawskiego powstania 1944 żyli w piwnicach, kanałach, gruzach domów, bez dostępu do normalnego jedzenia czy wody, zdani na własny spryt i przypadek. Korzystali z zapomnianych zapasów w piwnicach, resztek w spiżarniach, zwierząt domowych (koty, psy, gołębie), a nawet znalezionych koni.

Wodę czerpano z ocalałych studni, kanalizacji, albo zbierano deszczówkę i roztopiony śnieg.

Wydaje się, iż w „Pieśni słonecznej” Franciszka skrywała się odpowiedź na nurtujące ich pytania.

Najwyższy, wszechmogący, dobry Panie,

Twoja jest sława,

chwała i cześć,

i wszelkie błogosławieństwo.

Tobie jednemu, Najwyższy, one przystoją

i żaden człowiek nie jest godny

wymówić Twego Imienia.

Pochwalony bądź Panie mój, że wszystkimi

Twymi stworzeniami,

szczególnie z panem bratem słońcem,

przez które staje się dzień i nas przez nie oświecasz.

I ono jest piękne i świecące wielkim blaskiem:

Twoim, Najwyższy, jest wyobrażeniem.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez brata księżyc i gwiazdy,

ukształtowałeś je na niebie jasne

i cenne, i piękne.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez brata wiatr

i przez powietrze, i chmury,

i pogodę, i każdy czas,

przez które Twoim stworzeniom

dajesz utrzymanie.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez siostrę wodę,

która jest bardzo pożyteczna i pokorna,

i cenna, i czysta.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez brata ogień,

którym rozświetlasz noc:

i jest on piękny i radosny,

i krzepki, i mocny.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez siostrę

naszą matkę ziemię,

która nas żywi i chowa,

i wydaje różne owoce

z barwnymi kwiatami i trawami.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez tych,

którzy przebaczają dla twej miłości

i znoszą słabości i prześladowania.

Błogosławieni ci, którzy je zniosą w pokoju,

ponieważ przez Ciebie, Najwyższy,

będą uwieńczeni.

Pochwalony bądź, Panie mój, przez siostrę naszą

śmierć cielesną,

której żaden człowiek żywy uniknąć nie może.

Biada tym, którzy umierają w grzechach śmiertelnych;

Błogosławieni ci, których śmierć zastanie

w twej najświętszej woli

albowiem śmierć druga

nie wyrządzi im krzywdy.

Chwalcie i błogosławcie mojego Pana,

i dziękujcie Mu, i służcie

z wielką pokorą.

Żyj dniem dzisiejszym w pełni z panem bratem słońcem, braćmi: księżycem, gwiazdami, wiatrem, powietrzem, chmurami, pogodą, czasem, ogniem, z siostrą: wodą, ziemią i śmiercią, planetą 

Cha 1107-7626 i z tą wspaniałą ludzkością. Żyj dniem dzisiejszym tak, jakby od tego zależało całe twoje jutro – bo pod wieloma względami tak właśnie jest. Zacznij od robienia tego, co konieczne, potem tego, co możliwe. A nagle odkryjesz, że dokonujesz niemożliwego. Święty Franciszek

_____

Stanisław Barszczak, Robinson Crusoe cases

A quiet and golden autumn evening, everything becomes calm and soft. Leaves fall, the world falls silent, and peace is born in the heart. The 19th International Fryderyk Chopin Piano Competition has begun in Warsaw. Right at the beginning, four winners of past editions of the Chopin Competition – Julianna Avdeeva, Bruce Liu, Garrick Ohlsson, and Dang Thai Son – will perform at the Warsaw National Philharmonic.

And peace is born in the heart. Peace is a beautiful thing. Everyone wants it, but no one wants to build it, because it’s usually faster and easier to build legions. The Romans knew this all too well. That’s why, as soon as they hit upon the idea that sometimes it’s worth stopping fighting and letting the world breathe, they immediately surrounded it with magical ritual, sculpture, and political propaganda. For the Romans, peace never meant „let’s live together in harmony.” Oh no. „Peace” meant rather: We win, you don’t rebel, and in return you can grow your wheat in peace. The best example of this „peace invocation” is, of course, the Ara Pacis Augustae, or the Altar of Augustus’ Peace. Built in 9 BCE after the emperor’s return from Gaul and Spain, it looked like a marble prayer, only luxurious. The bas-reliefs depict processions of priests and the imperial family, so that everyone would know that even Augustus’ children breathed peace. On the panels, Aeneas makes a sacrifice and a she-wolf suckles the twins, reminding us that Rome was a divine project, so that opposing „peace” was opposing the gods. And among the ornaments writhe plants, lizards, and sheep, a metaphor for the rebirth of nature.

It’s worth emphasizing: peace in Rome was a luxury. Not for everyone. Roman citizens, of course, had peace. But the rest of the world? The barbarians could only hope that their village would burn „peacefully” and that the legionaries would at least leave a well. The Ara Pacis is not so much an altar of peace as a monument to controlled stillness: the emperor promises that for the time being, no one will die because everyone is busy admiring the marble. But marble alone is not enough. The Romans believed that peace needed to be nourished. Therefore, animal sacrifices were offered on the altars: a bull, a sheep, and a pig, the so-called suovetaurilia. A three-in-one package: meat, fat, and symbolism. The whole thing took place in the presence of priests, Vestal Virgins, the emperor with his head covered by a toga, and a whole procession of dignitaries. With a profound sense that they were invoking the fate of the Empire.

There is nothing more artistic than loving people, and that’s what I do when I join in the logistical and passive exploration of the Eternal City. My portable Sony audio player transports me everywhere, and I’m helped by people who linger in museum nooks and crannies. It’s a good deal, I suppose, because tourist ignorance by choice is a moral failure. Avoiding uncomfortable truths protects comfort, but allows the damage to linger.

Aleksander Blok didn’t show up for the scheduled tour meeting… he wasn’t thinking, he overslept. But he doesn’t stop dreaming of eternal dreams.

I wander, I wander despondently,

Alone in his hole.

The gloomy organ grinder will come,

He will cry in the yard…

About that vacant plot,

That isn’t meant for me,

About the wind in the field,

And spring outside.

And what do I care?

I wander alone, forgotten.

And the candle has burned out,

And the pendulum ticks.

One, one hope

Is there, in her window. Her clothes are bright,

She’ll come to me.

And I, frowning,

I’ll tell her for the hundredth time,

How much blood I’ve shed,

Friends and acquaintances.

We’ll be sweet again,

And quiet and warm…

A lamp burns in the corner,

My heart is relieved…

Why does she come,

To talk to me? Why does she spin

a cheerful thread in the corner?

Why does she drop

her cheerful words?

Why does she bow her face

and hide it in lace?

How cold and tight it is,

When she’s gone!

How long it’s unknown,

Whether the light will shine in the windows…

My face is whiter,

Than a white wall…

Again, again I’ll be shy,

When she comes…

After all, there’s nothing to fear,

And nothing to lose…

But should I say something?

But can I say something?

And what can I tell her – this tender one?

That my heart has blossomed?

That a snowy wind is blowing?

That the room is bright?

„I found a can of marmalade. I ate it for two weeks – just a teaspoon a day. Then I discovered a bag of crackers. Thanks to that, I survived.” The „Robinsons” of the Polish Warsaw Uprising of 1944 lived in basements, sewers, and the ruins of houses, without access to regular food or water, relying on their own wits and chance. They made use of forgotten supplies in basements, leftovers in pantries, pets (cats, dogs, pigeons), and even found horses.

Water was drawn from surviving wells and sewage systems, or collected rainwater and melted snow.

It seems that Franciszka’s „Sun Song” held the answer to their questions.

Most High, Almighty, Good Lord,

Yours is the fame,

glory, and honor,

and every blessing.

To You alone, Most High, they belong,

and no man is worthy

to pronounce Your Name.

Praised be You, my Lord, for all

Your creatures,

especially your brother the sun,

through whom the day becomes and through whom You enlighten us.

And it is beautiful and shining with great splendor:

You, Most High, are an image.

Praised be You, my Lord, through your brother the moon and the stars,

who formed them in the sky, bright,

precious, and beautiful. Praised be You, my Lord, through Brother Wind,

and through the air, and through the clouds,

and through the weather, and through every season,

through which You give sustenance to Your creatures.

Praised be YouMy Lord, through Sister Water,

who is very useful and humble,

and precious, and pure.

Praised be You, my Lord, through Brother Fire,

with whom You illuminate the night:

and she is beautiful and joyful,

and robust and strong.

Praised be You, my Lord, through Sister

our Mother Earth,

who nourishes and nurtures us,

and produces various fruits

with colorful flowers and grasses.

Praised be You, my Lord, through those

who forgive for Your love

and endure weaknesses and persecutions.

Blessed are those who endure them in peace,

for by You, Most High,

they will be crowned.

Praised be You, my Lord, through Sister

our bodily death,

from which no living man can escape.

Woe to those who die in mortal sins; Blessed are those whom death finds in your most holy will,

for the second death

will do them no harm.

Praise and bless my Lord,

and thank Him, and serve Him

with great humility.

Live today to the fullest with your brother sun, your brothers: the moon, stars, wind, air, clouds, weather, time, fire, with your sister: water, earth, and death, the planet Cha 1107-7626, located about 620 light-years away in the constellation of Chameleon,

and with this wonderful humanity. Live today as if your entire tomorrow depended on it—because in many ways it does. Start by doing what is necessary, then what is possible. And suddenly you will discover that you are achieving the impossible. Saint Francis

_______

Stanisław Barszczak, W poszukiwaniu wiernego przyjaciela 

Robert Harris to angielski powieściopisarz, scenarzysta i co najważniejsze, autor wielu bestsellerów.  To spod jego pióra wyszły takie książki jak: „Konklawe”, „Spisek”, „Dyktator”, „Enigma” czy „Monachium. W obliczu wojny”. Jest rok 1938, Zachód po raz kolejny uległ Hitlerowi i zgodził się na aneksję Czechosłowacji przez Niemcy. Tłumaczono to mniejszym złem, bo większe było takie, że mogłaby wybuchnąć wojna. Zachód po raz kolejny przegrał rokowania, a wojna i tak wybuchła rok później. Premier Chamberlain, który mówił Anglikom, że przywiózł z Monachium pokój, w rzeczywistości nic nie przywiózł, tylko swoją hańbę, gdyż okazał się politykiem łatwowiernym, żeby nie powiedzieć głupim. Będą też odnośniki do rzeczywistości, bo to co dzieje się obecnie,  przypomina właśnie Monachium, gdzie dyktator, czyli Hitler, robił to co chciał, tak jak dziś robi Putin nie oglądając się na opinię światową i morze krwi, która wylewa się w  Ukrainie.

Świat idzie naprzód, ale historia znowu staje się matką głupich. Obawiam się, że niektórzy powielają ten utarty slogan. Prezydent Trump był w lutym 2025 w Monachium. Przypomnę, że spotkania głów państwowych w Monachium odbywają się na wiosnę każdego roku. Już wtedy Trump zauważył: nie będziemy płacić na drogie zbrojenia, by bronić Ukrainę. Putin jest naszym przyjacielem. Po sześciu miesiącach od Monachium Trump spotkał się z Putinem na Alasce.

Jak już wiecie, w dalszym ciągu tęskno mi za przyjacielem. Ale czy znajdę, jeden Pan Bóg wie. „Dopóki trwa jesień, nie będę miał rąk, płótna i kolorów, by malować piękne rzeczy, które widzę,” zauważył Vincent van Gogh. Chyba jesień nie sprzyja wiernemu przyjacielowi. „On jest bezpieczną przystanią: kto go znajdzie, znajdzie skarb,” mówi biblia. Obdarowany dziedzictwem wiary chrześcijańskiej na progu października udaję się do Rzymu, albowiem jedynie tam mogę ujrzeć przyjaźń żywą, uważam, zresztą muszę widzieć papieża, bo i ja zrządzeniem losu zacząłem lawirować między wielką ambicją a zarysem zdrady. W roku 1938 obrazem zdrady dla mojego narodu stało że się Monachium. W efekcie Polska została pożarta przez Hitlera. Jak nie ulec błędom czasu? Nie wiem, nie chcę ale muszę. Więc biegnę dalej i oswajam się z losem dziejów ludzkich. A co z tego wyniknie, to „się okaże w praniu”, czas pokaże.

Chciałbym przywołać wreszcie piękny obraz z życia Jezusa Chrystusa. Oswojony z biblią od najmłodszych lat czytam nieustannie słowa mojego Pana i Mistrza i jego przyganę poczynioną jego uczniom.  „Dopuście dzieciom przychodzić do mnie. Nie zabraniajcie im, do takich bowiem należy królestwo niebieskie.”

Kiedyś też obejrzałem film, w którym to dzieci były głównymi świadkami śmierci Jezusa na krzyżu. Przecież „On nic złego nie uczynił,” mówiły tam dzieci. Wzruszyłem się głęboko ich głosem niewinnym.

Zupełnie niedawno obejrzałem program pt. O czym milczy historia? Rewolucja przemysłowa wg Reymonta i Folletta, rozmawiają Urszula Pawlik i Marek Mierzwiak. W „Zbroi Światła” Kena Folletta mieszkańcy miasteczka Kingsbridge musieli zmierzyć się z zagrożeniami, jakie niesie rewolucja przemysłowa i zastanowić się, jak można ją wykorzystać ją do własnych celów. Właśnie o wszystkich zagrożeniach związanych z rewolucją przemysłową chciałbym tutaj wspomnieć. A czas wówczas, szczególnie dla dzieci, które były wykorzystywane niemiłosiernie, był straszny. To co Państwo usłyszycie jest trudne do zaakceptowania, jak wówczas postępowano i wykorzystywano dzieci. 

Ta opowieść jest dla ludzi o mocnych nerwach. Dzieci nie były pracownikiem, były ofiarą rewolucji przemysłowej, por. Kingsbridge, Łódź, dzieci były przedmiotem, zatrudniano je od 4 roku życia. W 1756 wyszła ustawa, że od szóstego roku życia można będzie je zatrudniać, w 1786 ukazała się ustawa, że od 8-9 roku życia. Zaledwie w 1901 wyszła ustawa, że można zatrudniać dzieci od 14 roku życia. Do 1901 roku 1.5 mln dzieci zatrudnianio poniżej 14 roku życia. 

Dzieci w zakładach przemysłowych, w tkactwie, w zapalczarniach, w kominiarstwie (chłopcy), były zatrudniane do 15 godzin dziennie, raz w tygodniu otrzymywały odzież bez butów, w sobotę pracowały 12 godzin, były „bez żadnych praw” i najczęściej kalekie,  po 12 godzinnej pracy przebywały w zakładzie blisko obracających się maszyn całą dobę, bo nie miały mieszkania. Bardzo łatwo dochodziło do wypadków. Na Tamizie pływały trupy dzieci. Ich drobnymi paluszkami wełnę zamieniały w filc. W wąskich kominach pomagały sobie nabijanymi na ich stopy gwoźdźmi, wciągając je w górę wyrywano im wręcz barki (Książki: Władysław Reymont, „Ziemia Obiecana”, Ken Follett, „Zbroja Światła”).

W moje górnej młodości „szczęśliwie” znalazłem się w sąsiedztwie Huty Szkła Gospodarczego w moich Ząbkowicach. Mama otrzymała klucze do pokoju w bloku przy samej Hucie. Mur oddzielał nas od zakładu,  komórka z węglem wręcz przylegała do jednej z ścian budynków huty. Jak tylko tam zamieszkałem, na wyasfaltowanym dojeździe do bramy huty, graliśmy z chłopakami w piłkę. I tam pięknego wrześniowego dnia „skończyłem piętnasty rok życia”. Jak to się stało? Skoczyłem z ustawionej tam huśtawki tak niefortunnie, że złamałem prawą rączkę i na portierni zakładu musiałem czekać na przyjazd karetki pogotowia. Z nieskrywaną radością witałem potem w szpitalu koleżanki i kolegów z mojej klasy 8A. W ten sposób los „prześladowanych maluczkich tego świata” wdarł się w moje młode życie. Dziś oceniam ten czas bardzo pozytywnie, jako jeden z ważnych kroków ludzkości ku dziejowej sprawiedliwości.

W Ewangelii uczniowie podeszli do Jezusa i zapytali: „Kto jest największy w Królestwie Niebieskim?”. On przywołał dziecko, postawił je pośród nich i rzekł:

„Zaprawdę, powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do Królestwa Niebieskiego. Kto się uniży jak to dziecko, jest największy w Królestwie Niebieskim”. Pragnę, żebyśmy poszli za Jezusem, abyśmy jednak czegoś nauczyliśmy się z ludzkiej historii.

______

Stanisław Barszczak, In Search of a Faithful Friend

Robert Harris is an English novelist, screenwriter, and, most importantly, the author of numerous bestsellers. He wrote books such as „Conclave,” „The Conspiracy,” „The Dictator,” „Enigma,” and „Munich: The Face of War.” It was 1938, and the West had once again yielded to Hitler and agreed to Germany’s annexation of Czechoslovakia. This was explained as the lesser evil, as the greater evil was that war could break out. The West once again lost the negotiations, and war broke out a year later anyway. Prime Minister Chamberlain, who told the British that he had brought peace from Munich, actually brought nothing but his own shame, as he proved to be a gullible, not to say stupid, politician. There will also be references to reality, because what’s happening now is reminiscent of Munich, where the dictator, Hitler, did what he wanted, just as Putin is doing today, regardless of world opinion and the sea of ​​blood spilling in Ukraine.

The world moves forward, but history is once again becoming the mother of fools. I fear that some are repeating this cliché. President Trump was in Munich in February 2025. Let me remind you that the heads of state meet in Munich every spring. Trump already remarked then: we will not pay for expensive armaments to defend Ukraine. Putin is our friend. Six months after Munich, Trump met with Putin in Alaska.

As you already know, I still miss my friend. But whether I will find one, only God knows. „As long as autumn lasts, I will have no hands, canvas, or colors to paint the beautiful things I see,” remarked Vincent van Gogh. I guess autumn doesn’t favor a faithful friend. „He is a safe haven: whoever finds him will find treasure,” the Bible says. Blessed with the legacy of the Christian faith, I travel to Rome at the beginning of October, for only there can I see living friendship, I believe. Besides, I must see the Pope, for by a twist of fate, I, too, began to navigate between great ambition and the outlines of betrayal. In 1938, Munich became the epitome of betrayal for my nation. As a result, Poland was devoured by Hitler. How can I avoid succumbing to the errors of time? I don’t know, I don’t want to, but I must. So I press on and accustom myself to the fate of human history. And what will come of this, time will tell.

I would finally like to recall a beautiful image from the life of Jesus Christ. Familiar with the Bible from my earliest years, I constantly read the words of my Lord and Master and his rebuke to his disciples: „Let the children come to me. Do not forbid them, for to such belongs the kingdom of heaven.” I once watched a film in which children were the main witnesses to Jesus’ death on the cross. After all, „He did nothing wrong,” the children said. I was deeply moved by their innocent voices.

Just recently, I watched a program titled „What Is History Silent About? The Industrial Revolution According to Reymont and Follett,” featuring Urszula Pawlik and Marek Mierzwiak. In Ken Follett’s „Armor of Light,” the residents of the town of Kingsbridge had to face the threats posed by the Industrial Revolution and consider how they could exploit it for their own purposes. I would like to mention all the threats associated with the Industrial Revolution. And the time back then, especially for children, who were mercilessly exploited, was terrible. 

What you are about to hear is difficult to accept, how children were treated and exploited back then. This story is not for the faint of heart. Children were not workers; they were victims of the Industrial Revolution. See Kingsbridge, Łódź, where children were objects, employed from the age of four. In 1756, a law was passed stipulating that children could be employed from the age of six, and in 1786, a law stipulating that children could be employed from the age of eight or nine. Only in 1901 was a law passed stipulating that children could be employed from the age of 14. By 1901, 1.5 million children were employed under the age of 14.

Children in factories, in weaving, in match-making, and in chimney sweeping (boys), were employed up to 15 hours a day, received clothing without shoes once a week, worked 12 hours on Saturdays, were „without any rights” and were most often disabled. After 12 hours of work, they were confined to the factory near the rotating machinery 24 hours a day because they had no accommodation. Accidents were very common. Children’s corpses floated in the Thames. Their tiny fingers turned wool into felt. In the narrow chimneys, they helped themselves with nails driven into their feet, and pulling them up would practically tear their shoulders apart (Books: Władysław Reymont, „The Promised Land,” Ken Follett, „The Armor of Light”).

In my younger days, I was „lucky” to find myself near the Glassworks in my Ząbkowice neighborhood. My mother received the keys to a room in an apartment building right next to the glassworks. A wall separated us from the plant, and the coal shed practically touched one of the walls of the steelworks buildings. As soon as I moved there, on the paved driveway to the steelworks gate, we would play with the boys I played football. And there, on a beautiful September day, „I turned fifteen.” How did this happen? I jumped off a swing set there, so badly that I broke my right arm and had to wait at the reception desk for the ambulance to arrive. With undisguised joy, I later greeted my classmates from class 8A at the hospital. Thus, the fate of the „persecuted little ones of this world” intruded on my young life. Today, I view this time very positively, as one of humanity’s important steps toward historical justice.

In the Gospel, the disciples approached Jesus and asked, „Who is greatest in the Kingdom of Heaven?” He called a child, placed him in their midst, and said, „Truly, I tell you, unless you turn and become like children, you will never enter the Kingdom of Heaven. Whoever humbles himself like this child is greatest in the Kingdom of Heaven.” I want us to follow Jesus, but also to learn something from human history.

_______

Stanisław Barszczak, Czerwona planeta

Wtorek 30 lipca 2056

Zginęła astronautka z załogi ostatniej marsjańskiej misji. Coś się zepsuło w powłoce ochronnej skafandra i reszta zespołu nie zdążyła ściągnąć jej w porę z powrotem do bazy. Ludzie w naszym sąsiedztwie powtarzają, że tak czy owak nie miała na Marsie żadnego interesu. Jak można marnować krocie na jeszcze jedną zwariowaną wycieczkę w kosmos, podczas gdy tu na Ziemi tylu ludzi nie stać na wodę, na jedzenie i dach nad głową?

Mars, czyli Czerwona Planeta, charakteryzuje się rdzawoczerwonym kolorem od tlenku żelaza na powierzchni, licznymi kraterami, wulkanami, kanionami, dolinami rzecznymi oraz polarnymi czapami lodowymi. Znajdują się tu gigantyczne, wygasłe wulkany tarczowe, z których największym jest Olympus Mons, trzykrotnie wyższy od Mount Everestu. Posiada bardzo cienką atmosferę, głównie z dwutlenku węgla, i nie pozwala na oddychanie. nadto jest światem pustynnym, ale występują na nim pory roku i aktywność pogodowa, w tym burze piaskowe, woda występuje głównie w formie zamarzniętej. W przeszłości Mars był cieplejszą i bardziej wilgotną planetą, z gęstszą atmosferą i obecnością ciekłej wody na powierzchni. Wiele jego krajobrazów, takich jak doliny, świadczy o tym, że woda odgrywała tu znaczącą rolę.

Cena wody znów poszła w górę. W dzisiejszych wiadomościach słyszałem, że coraz więcej handlarzy wodą pada ofiarą zabójstw. Handlarze sprzedają wodę na ulicach ulicznym nędzarzom, dzikim lokatorom i wszystkim tym, którym wprawdzie udało się zachować własne lokum, ale których nie stać już na płacenie rachunków za usługi komunalne. Coraz częściej handlarzy wodą znajdują z poderżniętymi gardłami, ogołoconych z ich ręcznych wózków i całej gotówki. Tato powiedział, że woda kosztuje teraz kilkakrotnie więcej niż benzyna. Z wyjątkiem bogaczy i podpalaczy większość ludzi i tak przestała kupować benzynę. W moim otoczeniu nie znam nikogo, kto jeździłby osobówką, ciężarówką czy nawet jednośladem na benzynę. Masa pojazdów paliwowych rdzewieje na dojazdowych drogach, ogołacana z metalowych i plastikowych części.

Nie tak łatwo jednak zrezygnować z wody. Z pomocą przychodzi trochę nowa moda. Dziś trzeba być brudasem. Jeśli jesteś czysty, wystawiasz się na cel. Ludzie myślą, że szpanujesz, próbujesz pokazać im, że jesteś kimś lepszym. W gronie młodszych dzieci pojawienie się czyściocha to murowany powód do bijatyki. Cora nie pozwala, żebyśmy byli brudni w murach sąsiedztwa, za to na wyjście zawsze wkładamy usmolone ubrania. A i w środku moi bracia umyślnie morusają się, gdy tylko oddalają się trochę od domu. Lepsze to niż za każdym razem dostawać lanie.

---

Dziś wieczór zgasło na dobre Okno w Murze, ostatni wielki ekran telewizji w naszym sąsiedztwie. Zdążyliśmy zobaczyć nieżywą astronautkę na tle czerwonego, skalistego pejzażu Marsa. Pokazali nam wyschnięty do suchej ziemi zbiornik wodny i ciała trzech handlarzy wodą z brudnoniebieskimi opaskami na ramionach i na wpół odchlastanymi głowami. Patrzyliśmy, jak w Los Angeles palą się całe blokowiska zabitych deskami budynków. Naturalnie nikt nie kwapi się marnować wody na próby gaszenia takich pożarów.

I wtedy Okno ściemniało. Fonia szwankowała już od miesięcy, ale obraz był do tej pory zawsze bez skazy – naprawdę jakby wyglądało się przez olbrzymie, otwarte na oścież okno.

Rodzina Antosów zarabiała na życie na sąsiadach, którzy przychodzili popatrzeć przez ich Okno. Tato mówił, że takie branie pieniędzy bez zezwolenia jest nielegalne, ale od czasu do czasu pozwalał i nam iść pooglądać, ponieważ nie uważał, by telewizja była specjalnie szkodliwa, no i wspomagało to Antosów. W dzisiejszych czasach ludzie prowadzą mnóstwo małych interesów, utrzymując jedno czy dwa domowe gospodarstwa, i chociaż nie dzieje się z tego powodu nic złego, te poczynania są na bakier z prawem. Okno Antosów ma prawie tyle lat co ja. Zajmuje podłużną, zachodnią ścianę ich saloniku. Musieli być naprawdę zamożni, kiedy je kupowali. Jednak parę lat temu zaczęli pobierać od ludzi opłatę za wstęp, wpuszczając tylko mieszkańców sąsiedztwa, którym podczas seansów sprzedawali owoce, soki, żołędziowe pieczywo i włoskie orzechy. Znajdowali sposób, aby spieniężać wszystko, co tylko w nadmiarze urosło w ich ogrodzie. Wyświetlali filmy z domowej wideoteki, wpuszczali nas na wiadomości i co tylko jeszcze było nadawane. Na wykupienie nowoczesnych, multisensorycznych kanałów nie było ich stać, poza tym ich przestarzałe Okno i tak nie byłoby w stanie odbierać większości z nich.

Nie mieli ani wirtualnych kamizelek, ani obrączek dotykowych, ani hełmofonów. Cały ich zestaw TV składał się z prostego, cienkoekranowego Okna.

Zostały nam teraz tylko trzy małe przedpotopowe telewizorki z niewyraźną wizją, rozproszone po sąsiedztwie, parę używanych do pracy komputerów, no i radia. W każdym domostwie jest przynajmniej jeden sprawny radioodbiornik. Większość codziennych wiadomości dociera do nas przez radio.

Ciekawe, co teraz zrobi pani Antosowa. Jej dwie siostry sprowadziły się i mieszkają razem z nią – obie mają pracę, może więc jakoś to będzie. Jedna jest farmaceutką, a druga pielęgniarką. Nie zarabiają wiele, ale za to dom pani Antosowej należy do niej i jest wolny od długów. Dostał jej się po rodzicach.

Wszystkie trzy siostry są wdowami i razem mają tuzin dzieci – cała dwunastka młodsza ode mnie. Pan Antos, dentysta, został zabity dwa lata temu, kiedy jechał swym elektrocyklem do domu z ogrodzonej murem strzeżonej kliniki, w której pracował. Pani Antos mówi, że dostał się w krzyżowy ogień, ostrzelano go z dwu stron, a później jeszcze dobito strzałem z bliska. Jego jednoślad skradziono. Policja przeprowadziła dochodzenie, skasowała opłatę i nie dowiedziała się niczego. Ludzie ciągle giną w taki sposób. I nigdy nie ma żadnych świadków – chyba że przypadkiem zdarzy się to przed samym komisariatem.

Jest rok 2056. Świat nękany przez zmia­ny klimatyczne, gospodarcze kryzysy i zacięte polityczne spory zatraca się w chaosie i zmierza ku upadkowi. Roz­ległe tereny zostały wyludnione, a mieszkańcy zamienio­nych w fortece miast nieustannie mierzą się z groźnymi chorobami, głodem, przemocą, pożarami…

Iwona Olamina, córka lokalnego pastora, obdarzona darem – a raczej przekleństwem – hiperempatii, nie godzi się na los, jaki ją spotkał. Wyruszy więc w samot­ną i bardzo ryzykowną podróż w poszukiwaniu bezpie­czeństwa i nadziei. Stopniowo dołączą do niej spotkani po drodze ludzie – tak jak ona pragną przetrwać i na zgliszczach starego świata stworzyć miejsce, w którym będą mogli zacząć żyć na nowo.

---

Ale jesteśmy już na Marsie. Z bazy właśnie wyszli Kelwin i Celina, w ich skafandrach odbija się napis „Solaris” w zielonkawym kolorze, zamontowany nad wejściem do bazy. Dzięki najnowszemu oprogramowaniu zachowują z sobą łączność.

Jak się tak leży godzinami w nocy, to myśleniem można zajść bardzo daleko i w bardzo dziwne strony, wiesz, tu Celina podniosła głos.

Człowiek wyruszył na spotkanie innych światów, innych cywilizacji, nie poznawszy do końca własnych zakamarków, ślepych dróg, studni, zabarykadowanych, ciemnych drzwi.

Człowiek, wbrew pozorom, nie stwarza sobie celów. Narzuca mu je czas, w którym się urodził, może im służyć albo buntować się przeciw nim, ale przedmiot służby czy buntu jest dany z zewnątrz. Aby doświadczyć całkowitej wolności poszukiwania celów, musiałby być sam, a to się nie może udać, gdyż człowiek nie wychowany wśród ludzi nie może się stać człowiekiem.

Nie zamierzam cię przekonywać, powiem ci tylko tyle: usiłujesz – w sytuacji nieludzkiej – zachować się jak człowiek. Może to i piękne, ale daremne. Zresztą i tego piękna nie jestem pewny, bo czy to, co głupie, może być piękne.

---

A teraz zgasimy światło i do rana nie będziemy mieli żadnych zmartwień, a rano, jeżeli się nam zechce, to postaramy się o nowe. Dobrze? tajemniczo odezwał się Kelwin.

Jednym z członków marsjańskiej bazy w „Solaris” jest biskup Jan, który w chwilach wolnych od codziennych zajęć, nie przestaje snuć różnych opowieści. Nie nazywajmy siebie (stacja była już nazwana), bo to jest uzurpacja, wyrokował. Skąd strach w nas? Bo opisaliśmy człowieka zanim się urodził.

Mamy być człowiekiem normalnym? Taki, co nigdy nie popełnił niczego ohydnego? Tak, ale czy nigdy o tym nie pomyślał? A może nie pomyślał nawet, tylko w nim coś pomyślało, wyroiło się, dziesięć albo trzydzieści lat temu, może obronił się przed tym i zapomniał, i nie lękał się tego, bo wiedział, że nigdy nie wprowadził by tego w czyn. Tak, a teraz wyobraź sobie, że naraz, w pełnym dniu, wśród innych ludzi spotyka TO ucieleśnione, przykute do siebie niezniszczalne, co wtedy? Co masz wtedy? Masz wtedy „Solaris”.

Wcale nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic. Jedne planety mają być pustynne jak Sahara, inne lodowate jak biegun albo tropikalne jak dżungla brazylijska. Jesteśmy humanitarni i szlachetni, nie chcemy podbijać innych ras, chcemy tylko przekazać im nasze wartości i w zamian przejąć ich dziedzictwo. Mamy się za rycerzy świętego Kontaktu. To drugi fałsz. Nie szukamy nikogo oprócz ludzi. Nie potrzeba nam innych światów. Potrzeba nam luster. Nie wiemy, co począć z innymi światami. Wystarczy ten jeden, a już się nim dławimy. Chcemy znaleźć własny, wyidealizowany obraz; to mają być globy, cywilizacje doskonalsze od naszej, w innych spodziewamy się znowu znaleźć wizerunek naszej prymitywnej przeszłości. Tymczasem po drugiej stronie jest coś, czego nie przyjmujemy, przed czym się bronimy, a przecież nie przywieźliśmy z Ziemi samego tylko destylatu cnót, bohaterskiego posągu Człowieka! Przylecieliśmy tu tacy, jacy jesteśmy naprawdę, a kiedy druga strona ukazuje nam tę prawdę – tę jej część, którą przemilczamy – nie możemy się z tym zgodzić!

Nauka zajmuje się tylko tym, jak się coś dzieje, a nie dlaczego coś się dzieje. To co się stało, może być straszne, ale najstraszniejsze jest to, co się… nie stało. Nigdy.

Kelwin nie wiedział nic, trwając w niewzruszonej wierze, że nie minął czas okrutnych cudów. Nie żyję już własnym życiem; żyję w pamięci kogoś, kto odszedł. -To jest strach, Celina powiedziała i pobladła trochę. – Nie umiem nawet powiedzieć, czego się boję, bo właściwie nie boję się, tylko, tylko się zatracam. W ostatniej chwili czuję jeszcze taki, taki wstyd, nie umiem ci powiedzieć. A potem już nic. To jedyny Bóg, w którego byłbym skłonny uwierzyć, którego męka nie jest odkupieniem, niczego nie zbawia, nie służy niczemu, tylko jest.

Człowiek może ogarnąć tak niewiele rzeczy naraz; widzimy tylko to, co dzieje się przed nami, tu i teraz; unaocznienie sobie równoczesnej mnogości procesów, jakkolwiek związanych ze sobą, jakkolwiek się nawet uzupełniających, przekracza jego możliwości. Doświadczamy tego nawet wobec zjawisk względnie prostych. Los jednego człowieka może znaczyć wiele, los kilkuset trudno jest objąć, ale dzieje tysiąca, miliona nie znaczą w gruncie rzeczy nic.

Odwieczna wiara zakochanych i poetów w potęgę miłości, która jest trwalsza niż śmierć, owo ścigające nas przez wieki „finis vitae sed non amoris” jest kłamstwem. Ale to kłamstwo jest tylko daremne, nie śmieszne. Być natomiast zegarem odmierzającym upływ czasu, na przemian roztrzaskiwanym i składanym od nowa, w którego mechanizmie, gdy konstruktor pchnie tryby, zaczyna wraz z ich pierwszym ruchem iść rozpacz i miłość, wiedzieć, że jest się repeterem męki, tym głębszej, im staje się przez wielość powtórzeń komiczniejsza? Powtarzać istnienie ludzkie, dobrze, ale powtarzać je tak, jak pijak powtarza oklepaną melodię, wrzucając coraz nowe miedziaki w głąb grającej szafy?

Macie stworzyć zegar bez mechanizmu, bez repetora męki… miłości. Ma to być Bóg ograniczony w swojej wszechwiedzy i wszechmocy, omylny w przewidywaniu przyszłości swoich dzieł, którego bieg ukształtowanych przezeń zjawisk może wprawić w przerażenie. Jest to Bóg… kaleki, który pragnie zawsze więcej, niż może, i nie od razu zdaje sobie z tego sprawę. Który skonstruował zegary, ale nie czas, jaki odmierzają. Ustroje czy mechanizmy, służące określonym celom, ale one przerosły te cele i zdradziły je. I stworzył nieskończoność, która z miary jego potęgi, jaką miała być, stała się miarą jego bezgranicznej klęski.

Więc co to jest? To czegośmy chcieli: Kontakt z inną cywilizacją. Mamy go, ten kontakt! Wyolbrzymiona jak pod mikroskopem nasza własna, monstrualna brzydota, nasze błazeństwo i wstyd!!!

Biskup Jan za jego życia nawiązał kontakt z inną cywilizacją wielokrotnie, ale czy one przetrwają?
Kevin, ona cię kocha. A ty chcesz ją kochać. To nie jest to samo. Janowi chciało się śmiać, ale nie był pewny, czy przyczyny tej wesołości są mu dostatecznie jasne, aby mógł jej pofolgować. Stwórzcie Boga, pokażcie dla dobra cywilizacji ludzi niejako wyolbrzymioną monstrualną brzydotę naszą, błazeństwo i wstyd, stwórzcie w ten sposób kontakt z inną cywilizacją, która nie istnieje. Jako ludzie nie jesteśmy pospolici, nie jesteśmy trawą wszechświata.

Ale Kelwin nie miał domu. Ziemia? Myślał o jej wielkich zatłoczonych, huczących miastach, w których się zgubi, zatraci prawie tak, jak gdyby uczynił to, co chciał zrobić drugiej czy trzeciej nocy – rzucić się w ocean ciężko falujących ciemności. Czy oceany z ciekłego metanu na Tytanie byłyby jego drugą nocą samobójczą?

Jak możecie się porozumieć z oceanem, jeżeli nie potraficie już tego uczynić między sobą?
Zawsze jest za późno coś poprawić… Trzeba wybrać najwcześniej siebie! Utonę w ludziach, mówił Kelwin Celinie. Będę milkliwym i uważnym, a przez to cenionym towarzyszem, będę miał wielu znajomych, nawet przyjaciół, i kobiety, a może nawet jedną kobietę. Przez pewien czas będę sobie musiał zadawać przymus, aby uśmiechać się, kłaniać, wstawać, wykonywać tysiące drobnych czynności, z których składa się ziemskie życie, aż przestanę je czuć, Znajdę nowe zainteresowania, nowe zajęcia, ale nie oddam im się cały, niczemu ani nikomu, już nigdy więcej. I być może będę patrzał w nocy tam, gdzie na niebie ciemność pyłowej chmury jak czarna zasłona powstrzymuje blask dwu słońc, pamiętając wszystko to, co myślę teraz, i wspomnę z pobłażliwym uśmiechem, w którym będzie odrobina żalu, ale i wyższości, moje szaleństwa i nadzieje.

Wcale nie uważam tego siebie z przyszłości za coś gorszego od Kevina, który gotów był na wszystko dla sprawy zwanej Kontaktem. I nikt nie będzie miał prawa mnie osądzić. Los jednego człowieka znaczyć może wiele, los kilkuset trudno jest objąć, ale dzieje tysiąca, miliona nie znaczą w gruncie rzeczy nic.

To nie jest operacja „Myśl”, tylko „Rozpacz”. Teraz trzeba tylko jednego, człowieka, który miałby dostateczną odwagę i wziął na siebie odpowiedzialność za decyzję, ale ten rodzaj odwagi większość uważa za zwykłe tchórzostwo, bo to jest odwrót, uważasz, rezygnacja, ucieczka niegodna człowieka. Tak jakby godne człowieka było brnąć i grzęznąć, i tonąć w czymś, czego nie pojmuje i nigdy nie pojmie.

Łukasz, który pochodził z Chile, mówił im o Bogu – I stworzył nieskończoność, która z miary jego potęgi, jaką miała być, stała się miarą jego bezgranicznej klęski.

Celina ani przez chwilę nie wierzyła, ze ten płynny kolos, który wielu setkom ludzi zgotował w sobie śmierć, z którym od dziesiątków lat daremnie usiłowała nawiązać chociażby nić porozumienia cała jej rasa, że on, unoszący ją bezwiednie jak ziarnko prochu, wzruszy się tragedią dwojga ludzi. Ale działania jego kierowały się ku jakiemuś celowi. To prawda…

Kelwin nie był całkiem pewien. Odejść jednak, znaczyło przekreślić tę, może nikłą, może w wyobraźni tylko istniejącą szansę, którą ukrywała przyszłość. A wiec lata wśród sprzętów, rzeczy, których dotykaliśmy wspólnie, w powietrzu pamiętającym jeszcze jej oddech? W imię czego? Nadziei na jej powrót? Nie miał nadziei. Ale żyło w nim oczekiwanie, ostatnia rzecz, jaka mu po niej została. Jakich spełnień, drwin, jakich mąk jeszcze się spodziewał? Nie wiedział nic trwając w niewzruszonej wierze, że nie minął czas okrutnych cudów.

Samo istnienie myślącego kolosa nigdy już nie da ludziom spokoju. Choćby przemierzali galaktyki, choćby związali się z innymi cywilizacjami podobnych do nas istot, Solaris będzie wiecznym wyzwaniem, rzuconym człowiekowi.

Mówię ci po raz ostatni: to, tutaj, jest sytuacją pozamoralną. „Solaris” odzwierciedla naszą potrzebę kontaktu z inną cywilizacją. A ja zobaczyłem na pokładach szeregi biało opancerzonych, masywnych automatów, które nie dzielą z człowiekiem.

Tymczasem, tymczasem to nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic?! Kontakt oznacza wymianę jakichś doświadczeń, pojęć, a przynajmniej rezultatów, jakichś stanów, ale jeżeli nie ma nic do wymieniania? Jeżeli słoń nie jest bardzo wielką bakterią, to ocean nie może być bardzo wielkim mózgiem. Z obu stron mogą, oczywiście, zachodzić pewne działania. W efekcie jednego patrzę teraz na ciebie i usiłuję ci wytłumaczyć że jesteś mi droższa niż te dwanaście lat życia które poświęciłem Solaris, i że chcę być z tobą dalej. Może twoje zjawienie się miało być torturą, może przysługują, a może tylko mikroskopowym badaniem. Wyrazem przyjaźni, podstępnym ciosem, może szyderstwem? Może wszystkim na raz albo – co wydaje mi się najprawdopodobniejsze – czymś całkiem innym, ale co mnie i ciebie mogą w gruncie rzeczy obchodzić intencje naszych rodziców, jakkolwiek byli od siebie różni? Możesz powiedzieć, że od tych intencje zależy nasza przyszłość i z tym się zgodzę. Nie potrafię przewidzieć tego, co będzie. Tak samo jak ty. Nie mogę cię nawet zapewnić, że będę cię zawsze kochał. Jeżeli zdarzyło się już tyle, to może się zdarzyć wszystko. Może stanę się jutro zieloną meduzą? To nie zależy ode mnie. Ale w tym, co od nas zależy, będziemy razem. Czy to mało?

Człowiek niewychowany wśród ludzi, nie może się stać człowiekiem. „Solaris” – ludzi milczące porozumienie, wiedza o wzajemnym oszukiwaniu, stało się naszą ostatnią ucieczką. Stanisław Lem chyba nie miał racji, gdy mówił iż człowiek to jego papiery i skrupulatność.

Otwórzmy się na święte słowo? To było takie nasze stare zaklęcie. Kiedy padło, żadne z nas nie śmiało już nie tylko kłamać, ale nawet przemilczeć cokolwiek. Był czas, kiedy zadręczaliśmy się nadmierną szczerością, w naiwnym przekonaniu, że nas ocali. Człowiek niewychowany wśród ludzi, nie może się stać człowiekiem.

Kelwin leżał na wznak, z głową Celiny na ramieniu, bez jednej myśli. Ciemność wypełniająca pokój zaludniała się. Słyszał kroki. Ściany znikały. Coś piętrzyło się nad nim, coraz wyższe, bez granic. Przenikanie na wylot, obejmowany bez dotyku, zastygł w ciemności, czuł jej przejrzystość, ostrą, wypierającą powietrze. Bardzo daleko słyszał serce. Skupił całą uwagę, resztę sił na oczekiwaniu agonii. Nie przychodziła.

Wczoraj byli w sąsiedztwie krateru Jezero. Na Marsie istnieją dowody na obecność zarróno pradawnych, jak i obecnych zbiorników wodnych, w tym jezior. Pradawne jeziora, takie jak w kraterze Jezero, zostały potwierdzone przez badania łazika Perseverance, które wykazały ślady osadów rzecznych. W 2018 roku odkryto również hipotezę istnienia podlodowego, słonego jeziora pod południową pokrywą lodową, potwierdzoną przez dane radarowe z sondy Mars Express.

O tym, czy ocean był istotą żywą, mógłby ktoś zamiłowany w paradoksach i dostatecznie uparty wątpić dalej. Niepodobna było jednak zaprzeczać istnieniu jego psychiki, cokolwiek by pod tym słowem dało się zrozumieć. Oczywiste stało się, że dostrzega aż nadto dobrze naszą obecność nad sobą… To jedno stwierdzenie przekreślało całe rozbudowane skrzydło solarystyki głoszące, jakoby ocean był „światem w sobie”, „bytem w sobie” pozbawionym na skutek wtórnego zaniku ongiś istniejących organów zmysłowych, jakoby nie wiedział nic o istnieniu zjawisk czy obiektów zewnętrznych, zamknięty w kołowrocie gigantycznych myślowych prądów, których siedzibą, łożem i twórcą jest jego pod dwoma słońcami wirująca otchłań.

Kelwin skurczył się na głos Celiny. Leżał bezsennie od godzin, wpatrzony w ciemność, samotny, bo nie słyszał nawet jej oddechu i w pogmatwanych labiryntach nocnych myśli, majaczliwych, na pół sensownych i nabierających przez to nowego wymiaru i znaczenia, zapomniał o niej.

---

Po burzy piaskowej mieszkańcy „Solaris” wybrali się na wschód słońca.

Człowiek może ogarnąć tak niewiele rzeczy naraz. Janie, jeśli cię dobrze rozumiem, a obawiam się, że tak, to myślisz o jakimś bogu ewoluującym, który rozwija się w czasie i dorasta, wznosząc się na coraz to wyższe piętra potęgi do świadomości jej bezsiły? Ten twój bóg to istota, która weszła w boskość jak w sytuację bez wyjścia, a pojąwszy to, oddała się rozpaczy. Tak, ale Bóg rozpaczający to przecież człowiek, mój drogi? Chodzi ci o człowieka.

Człowiek będzie zawsze podróżował, homo viator. Walt Disney wyskakiwał z myszką Micky 300 razy, jak Filip z konopi, zanim ktoś uwierzył w jego umiejętności. Wyobraź sobie, że ktoś ci mówi, że nie jesteś kreatywny, a potem tworzysz najbardziej kultową kreskówkę na świecie. Tak właśnie wyglądała historia Walta.

Kiedy umrzesz, Chrystus powie: pokaż mi swoje ręce. Czy są ranne od dawania? Pokaż mi swoje stopy. Czy zostały użyte do mojej służby? Pokaż mi swoje serce. Czy zostawiłeś tam dla mnie miejsce?

Nie żyję już własnym życiem; żyję w pamięci kogoś, kto odszedł. To dobrze, gdy tak jest.
Ale wtedy jeszcze bardziej musimy rozlewać nasze Chrystusowe emocje na wszystkim naszych braci i siostry, niezależnie od rasy, koloru skóry, pozycji społecznej czy wykształcenia.

Łukasz, zakochaj się w kimś, kto cię pragnie, kto na ciebie czeka, kto rozumie cię nawet w smutku, w kimś, kto ci pomaga i cię prowadzi, w kimś, kto jest twoim wsparciem, twoją pomocą. Zakochaj się w kimś, kto rozmawia z tobą po kłótni. Zakochaj się w kimś, kto za tobą tęskni i chce być z tobą. Nie zakochuj się tylko w ciele lub twarzy; ani w samej idei bycia zakochanym. A kiedy nadejdzie wiek męski, obfity w lata życia, przygotuj się na czas zejścia z tego świata.

Starzenie się nie jest dla mięczaków. Pewnego dnia budzisz się, a młodość po cichu przemija. Ale nie odeszła z pustymi rękami. Zabrała twoje niepewności, twój pośpiech, by zadowolić innych, twój strach przed tym, że nie jesteś wystarczająco dobry. A w zamian zostawiła coś lepszego: wolniejsze tempo, ale pewniejszy krok. Mądrość, by pożegnać się bez strachu. Łaskę, by cenić tych, którzy zostają. Odwagę, by być sobą, bez wyrzutów sumienia. Starzenie się to nie strata, to odpuszczanie. To nauka akceptacji, uwalniania, by w końcu zobaczyć: Piękno było nowsze tylko w lustrze. Zawsze było obecne w waszych historiach, bliznach, sile. Starzenie się to dar. Noś go z godnością.

Nienawiść nigdy nie buduje, ona tylko niszczy. Inspiruje nas do wyboru zrozumienia zamiast gniewu, współczucia zamiast osądu i miłości zamiast podziałów. Nienawiść może wznosić mury, ale jej mądrość pokazuje nam, że mosty buduje się poprzez empatię, życzliwość i odwagę.

W człowieku zawsze budzi się maj, po ukwieconych i umajonych łąkach zawsze nieśmy przesłanie w naszych sercach, siejąc ziarna pokoju, pielęgnując je delikatnymi uczynkami i pozwalając, by nasze działania świeciły jak latarnie oświetlające drogę do harmonii. Gdzie nienawiść dzieli, miłość łączy, bądźmy mostem.

Dobranoc Celino: (Kelwin wspomniał na Mickiewicza, polskiego poetę) Dobranoc! już dziś więcej nie będziem bawili, Niech snu anioł modrymi skrzydły cię otoczy, Dobranoc ! niech odpoczną po łzach twoje oczy, Dobranoc ! niech się serce pokojem zasili Dobranoc ! z każdej ze mną przemówionej chwili Niech zostanie dźwięk jakiś cichy i uroczy, Niechaj gra w twoim uchu, a gdy myśl zamroczy, Niech się mój obraz sennym źrenicom przymili. Dobranoc ! obróć jeszcze raz na mnie oczęta, Pozwól lica. – Dobranoc! – Chcesz na sługi klasnąć? Daj mi pierś ucałować. – Dobranoc! zapięta. – Dobranoc ! już uciekłaś i drzwi chcesz zatrzasnąć. Dobranoc ci przez klamkę – niestety! zamknięta! Powtarzając: dobranoc! nie dałbym ci zasnąć.

---

W ciągu dalszych dziesięciu lat stacji Solaris, teraz już znajdująca się w ośrodku uwagi wszystkich obserwatoriów tego regionu, wykazywała zdumiewającą tendencję do zachowania swojego ponad wszelką wątpliwość trwałego centrum.. Nowi „Marsjanie” tutaj będą zbierać siły do następnych wypadów w najdalsze krańce ludzkiej planety. Albowiem Solaris będzie wiecznym wyzwaniem, rzuconym człowiekowi, który zatopił w niej wieczny niepokój człowieka jutra i ma żywy kontakt z inną cywilizacją.

Macie być człowiekiem normalnym, kontynuował nauki biskup Jan. Co to jest człowiek normalny? Taki, co nigdy nie popełnił niczego ohydnego? Tak, ale czy nigdy o tym nie pomyślał? A może nie pomyślał nawet, tylko w nim coś pomyślało, wyroiło się, dziesięć albo trzydzieści lat temu, może obronił się przed tym i zapomniał, i nie lękał się tego, bo wiedział, że nigdy nie wprowadziłby tego w czyn. Tak, a teraz wyobraź sobie, że naraz, w pełnym dniu, wśród innych ludzi, spotyka TO ucieleśnione, przykute do siebie, niezniszczalne, co wtedy? Co masz wtedy?

Człowiek stawia hipotezy zawsze, nawet kiedy się ma na baczności, nawet kiedy o tym nie wie.
Lem zakochał się w kontakcie z innymi, taka miłość to Solaris!

A Kelwin patrzał nieustannie przez lunetą na Drogę Mleczną. W tej chwili chciał być sam. Musiał być sam. Nie zdobył się jeszcze na nic, na żadną decyzję, nie zapadło żadne postanowienie. Wpatrzony w ciemniejące niebo, w gwiazdy, które były tylko widmowym cieniem ziemskich gwiazd, stał bez ruchu, a w pustce, która zastępowała gonitwę myśli sprzed chwili, rosła bez słów martwa, obojętna pewność, że tam, dokąd nie mógł sięgnąć, wybrał już, i udając, ze nic się nie stało, nie miał nawet tyle siły, żeby sobą wzgardzić.

W pączkowaniu, wzroście, rozprzestrzenianiu się tego żywotworu, w każdym z jego ruchów z osobna i we wszystkich naraz przejawiała się jakaś–chciałoby się powiedzieć–ostrożna, ale nie płochliwa naiwność, kiedy usiłował zapamiętale i szybko poznać, ogarnąć nowy, spotkany nieoczekiwanie kształt i w pół drogi musiał się cofnąć, kiedy groziło przekroczenie tajemniczym prawem ustanowionych granic. Jak niewypowiedzianie kontrastowała owa zwinna ciekawość z ogromem, który sięgał w blaskach wszystkich horyzontów. Nigdy jeszcze nie odczuwał tak jego olbrzymiej obecności, silnego, bezwzględnego milczenia, oddychającego miarowo falami. Zapatrzony, osłupiały schodził w niedostępne, zdawałoby się, regiony bezwładu i w narastającej intensywności zatraty jednoczył się z tym płynnym, ślepym kolosem, jakby bez najmniejszego wysiłku, bez słów, bez jednej myśli wybaczał mu wszystko.

Teraz trzeba tylko jednego człowieka, mówił sobie, który miałby dostateczną odwagę i wziął na siebie odpowiedzialność za decyzję, ale ten rodzaj odwagi większość uważa za zwykłe tchórzostwo, bo to jest odwrót, uważasz, rezygnacja, ucieczka niegodna człowieka. Tak jakby godne człowieka było brnąć i grzęznąć, i tonąć w czymś, czego nie pojmuje i nigdy nie pojmie.

Ziemia? Myślał o jej wielkich, zatłoczonych, huczących miastach, w których się zgubię, zatracę prawie tak, jak gdybym uczynił to, co chciałem zrobić drugiej czy trzeciej nocy – rzucić się w ocean ciężko falujący w ciemności. Utonę w ludziach. Będę milkliwym i uważnym, a przez to cenionym towarzyszem, będę miał wielu znajomych, nawet przyjaciół, i kobiety, a może nawet jedną kobietę. Przez pewien czas będę musiał sobie zadawać przymus, aby się uśmiechać, kłaniać, wstawać, wykonywać tysiące drobnych czynności, z których składa się ziemskie życie, aż przestanę je czuć. Znajdę nowe zainteresowania, nowe zajęcia, ale nie oddam im się cały. Nikomu ani niczemu, już nigdy więcej. I być może będę patrzał w nocy tam, gdzie na niebie ciemność pyłowej chmury jak czarna zasłona powstrzymuje blask dwu słońc, pamiętając wszystko, nawet to, co myślę teraz, i wspomnę z pobłażliwym uśmiechem, w którym będzie odrobina żalu, ale i wyższości, moje szaleństwa i nadzieje.
Ale jeszcze ubrałem się dziś w marzenia, które niczym tatuaże na ciele oplatają moją duszę…to moje marzenia.

(NASA poinformowała, że planuje wysłać czterech astronautów w dziesięciodniową podróż wokół Księżyca już w lutym 2025 roku. Będzie to pierwsza załogowa misja poza niską orbitę okołoziemską od pół wieku i zarazem kluczowy test przed ponownym lądowaniem ludzi na Srebrnym Globie. Pierwszy lot na Marsa rakiety Starship, skonstruowanej przez firmę SpaceX, odbędzie się w marcu 2026 r. – poinformował Elon Musk. Na ludzi czekają na Czerwonej Planecie różne niespodzianki, szczególnie natury psychologicznej. Tym bardziej pośpiech nie jest wskazany. W tej opowieści oparłem się na lekturze szkolnej Stanislawa Lema z dziedziny solarystyki i myślowych dziwolągów, a także na „Przypowieści o siewcy” Octavii E. Butler. W powieści Stanisława Lema „Solaris”,Kelwin jest psychologierm przysłanym na stację badawczą, a Harey jest materializacją jego zmarłej żony, stworzoną przez inteligentny ocean pokrywający planetę Solaris. Harey, mimo że jest kopią, zachowuje się jak żywa osoba, wywołując u Kelvina moralne dylematy i skłaniając go do konfrontacji z własną przeszłością i wspomnieniami. Natomiast Octavia Butler napisała jej dystopijną powieść w 1993 roku. Dziś przedstawiona przez nią czarna wizja świata wciąż przeraża – głównie dlatego, że okazuje się niezwy­kle bliska otaczającej nas rzeczywistości, &s.Barszczak)

---

Stanisław Barszczak, Red Planet

Tuesday, July 30, 2056

An astronaut from the crew of the last Mars mission has died. Something broke in the protective shell of her spacesuit, and the rest of the team didn’t manage to get her back to base in time. People in our neighborhood keep saying she had no business being on Mars anyway. How can you waste a fortune on another crazy space trip when so many people here on Earth can’t afford water, food, or shelter?

Mars, the Red Planet, is characterized by a rusty red color from iron oxide on its surface, numerous craters, volcanoes, canyons, river valleys, and polar ice caps. It is home to gigantic, extinct shield volcanoes, the largest of which is Olympus Mons, three times the height of Mount Everest. It has a very thin atmosphere, mainly composed of carbon dioxide, and is not breathable. It’s also a desert world, but it does have seasons and weather activity, including sandstorms. Water exists primarily in frozen form. In the past, Mars was a warmer and wetter planet, with a denser atmosphere and the presence of liquid water on the surface. Many of its landscapes, such as valleys, testify to the significant role water played.

The price of water has risen again. On the news today, I heard that more and more water vendors are being murdered. They’re selling water on the streets to street urchins, squatters, and anyone who, while managing to keep their own homes, can no longer afford to pay utility bills. More and more often, they find water vendors with their throats slit, stripped of their handcarts and all their cash. Dad said water now costs several times more than gasoline. With the exception of the wealthy and arsonists, most people have stopped buying gasoline anyway. I don’t know anyone in my neighborhood who drives a car, truck, or even a gasoline-powered motorcycle. A slew of gasoline-powered vehicles rusts on the access roads, stripped of their metal and plastic parts.

It’s not so easy, however, to give up water. A new fad comes to the rescue. These days, you have to be dirty. If you’re clean, you’re a target. People think you’re showing off, trying to show them you’re better than someone else. Among younger children, the appearance of a cleanhead is sure to spark a fight. Cora doesn’t allow us to be dirty within the neighborhood walls, but we always wear sooty clothes when we go out. And even inside, my brothers deliberately get dirty whenever they stray a bit from the house. It’s better than getting a beating every time.

—

Tonight, Window in the Wall, the last big-screen television in our neighborhood, went out for good. We managed to see the dead astronaut against the red, rocky landscape of Mars. They showed us a parched reservoir and the bodies of three water merchants with dirty blue armbands and half-scarred heads. We watched entire blocks of boarded-up buildings burn in Los Angeles. Naturally, no one bothers to waste water trying to extinguish such fires.

And then the Window went dark. The sound had been failing for months, but the picture had always been flawless until then – it was truly like looking out a giant, wide-open window.

The Antos family made a living off neighbors who came to watch through their Window. Dad said it was illegal to take money like that without permission, but he occasionally let us go to watch because he didn’t think television was particularly harmful, and it helped the Antos family. These days, people run a lot of small businesses, supporting one or two households, and while there’s nothing wrong with that, their actions are illegal. The Antos’ window is almost as old as I am. It occupies the long, western wall of their living room. They must have been quite wealthy when they bought it. However, a few years ago, they started charging people an entrance fee, only letting in neighborhood residents, to whom they sold fruit, juice, acorn bread, and walnuts during the shows. They found ways to monetize whatever they could find growing in their garden. They showed movies from their home video library, let us in on the news, and whatever else was on. They couldn’t afford modern, multi-sensory channels, and besides, their outdated Window wouldn’t be able to receive most of them anyway.

They had neither virtual vests, nor touch rings, nor headphones. Their entire TV set consisted of a simple, thin-screen Window.

All we have left now are three small, antediluvian televisions with blurry vision, scattered around the neighborhood, a few work computers, and radios. Every household has at least one working radio. Most of our daily news comes to us via radio.

I wonder what Mrs. Antos will do now. Her two sisters moved in and live with her – both have jobs, so maybe it’ll work out. One is a pharmacist, the other a nurse. They don’t earn much, but Mrs. Antos’s house belongs to her and is debt-free. It was inherited from her parents.

All three sisters are widows and have a dozen children between them – all twelve younger than me. Mr. Antos, a dentist, was killed two years ago while riding his electric bike home from the walled, guarded clinic where he worked. Mrs. Antos says he was caught in the crossfire, shot from both sides, and then finished off at point-blank range. His bike was stolen. The police investigated, charged the fine, and found nothing. People die like this all the time. And there are never any witnesses – unless it happens right in front of the police station.

The year is 2056. The world, plagued by climate change, economic crises, and fierce political disputes, is descending into chaos and heading towards collapse. Vast areas have been depopulated, and the inhabitants of cities transformed into fortresses constantly face dangerous diseases, hunger, violence, and fires…

Iwona Olamina, the daughter of a local pastor, gifted with the gift—or rather, curse—of hyperempathy, refuses to accept the fate that has befallen her. She embarks on a lonely and highly risky journey in search of safety and hope. Gradually, she is joined by the people she meets along the way—they, like her, yearn to survive and create a new life in the ruins of the old world.

—

But we are already on Mars. Kelwin and Celina have just emerged from the base, their spacesuits reflecting the greenish „Solaris” sign mounted above the base’s entrance. Thanks to the latest software, they maintain communication.

When you lie there for hours at night, your thoughts can take you very far and into very strange places, you know.” Celina raised her voice.

Man has set out to encounter other worlds, other civilizations, without fully understanding his own nooks and crannies, dead ends, wells, barricaded, dark doors.

Man, contrary to appearances, does not create goals for himself. They are imposed upon him by the time in which he was born. He can serve them or rebel against them, but the object of service or rebellion is given from without. To experience complete freedom in the pursuit of goals, he would have to be alone, and that cannot be achieved, because a person not raised among humans cannot become human.

I don’t intend to convince you; I will only tell you this: you are trying—in an inhumane situation—to behave like a human. That may be beautiful, but it is futile. Besides, I’m not sure about that beauty either, for can stupidity be beautiful?

---

Now we’ll turn off the lights and we won’t have any worries until morning, and in the morning, if we feel like it, we’ll try to find new ones. Okay? Kelvin said mysteriously.

One of the members of the Martian base in „Solaris” is Bishop Jan, who, in his free time from daily duties, never stops spinning stories. Let’s not call ourselves (the station had already been named), because that’s usurpation, he judged. Where does this fear come from? Because we described man before he was born.

Are we supposed to be a normal person? One who has never committed anything heinous? Yes, but has he never thought about it? Or maybe he didn’t even think about it, but something thought, swarmed within him, ten or thirty years ago. Perhaps he defended himself against it and forgot about it, and wasn’t afraid of it because he knew he would never act on it. Yes, and now imagine that suddenly, in broad daylight, among other people, he encounters IT incarnate, chained to itself, indestructible. What then? What do you have then? Then you have „Solaris.”

We don’t want to conquer space at all; we only want to expand Earth to its limits. Some planets are to be desert like the Sahara, others icy like the North Pole, or tropical like the Brazilian jungle. We are humanitarian and noble; we don’t want to conquer other races; we only want to pass on our values ​​to them and, in return, take over their heritage. We consider ourselves knights of the Holy Contact. This is another falsehood. We seek no one but humans. We don’t need other worlds. We need mirrors. We don’t know what to do with other worlds. This one is enough, and we choke on it. We want to find our own, idealized image; these are supposed to be globes, civilizations more perfect than ours. In others, we expect to find again the image of our primitive past. Meanwhile, on the other side, there is something we refuse to accept, something we defend ourselves against, and yet we haven’t brought from Earth only a distillation of virtues, a heroic statue of Man! We came here as we truly are, and when the other side shows us this truth—the part of it we’ve kept silent—we can’t accept it!

Science deals only with how things happen, not why they happen. What happened may be terrible, but the most terrible thing is what… didn’t happen. Never.

Kelvin knew nothing, clinging to the unshakable belief that no time had passed Cruel miracles. I no longer live my own life; I live in the memory of someone who has passed away. „It’s fear,” Celina said, turning a little pale. „I can’t even say what I’m afraid of, because I’m not actually afraid, I’m just, I’m just losing myself. At the last moment, I still feel such, such shame; I can’t tell you. And then nothing. He’s the only God I’d be willing to believe in, whose suffering isn’t redemption, doesn’t save anything, doesn’t serve anything, just exists.”

A person can grasp so few things at once; we only see what’s happening before us, here and now; visualizing the simultaneous multitude of processes, however interconnected, however complementary, is beyond their capacity. We experience this even with relatively simple phenomena. The fate of one person can mean a lot; the fate of several hundred is difficult to comprehend, but the fate of a thousand, a million, ultimately means nothing.

The eternal belief of lovers and poets in the power of love, which is more enduring than death, that „finis vitae sed non amoris” that pursues us through the ages, is a lie. But this lie is only futile, not funny. Instead, to be a clock measuring the passage of time, alternately shattered and reassembled, in whose mechanism, when the designer sets the gears, despair and love begin to move with their first movement, to know that one is a repeater of torment, all the deeper the more comical it becomes through the multitude of repetitions? To repeat human existence, fine, but to repeat it like a drunkard repeats a trite melody, dropping ever new coins into the depths of a jukebox?

You are to create a clock without a mechanism, without a repeater of the torment… of love. It is to be a God limited in his omniscience and omnipotence, fallible in predicting the future of his creations, whose course of events shaped by him can terrify. This is a God… a crippled one, who always desires more than he can handle, and doesn’t immediately realize it. Who constructed clocks, but not the time they measure. Systems or mechanisms serving specific purposes, but they outgrew those purposes and betrayed them. And he created infinity, which, from the measure of his supposed power, became the measure of his limitless defeat.

So what is this? What we wanted: Contact with another civilization. We have it, this contact! Our own monstrous ugliness, our foolishness, and our shame, magnified as if under a microscope!!!

Bishop John made contact with another civilization many times during his lifetime, but will they survive?

Kelvin, she loves you. And you want to love her. It’s not the same. John wanted to laugh, but he wasn’t sure the reasons for this mirth were clear enough for him to indulge. Create God, expose for the good of human civilization our exaggerated, monstrous ugliness, our folly, and our shame, thus creating contact with another civilization that doesn’t exist. As humans, we are not common, we are not the grass of the universe.

But Kelvin had no home. Earth? He thought of its great, crowded, roaring cities, in which he would get lost, lost almost as if he had done what he wanted to do on the second or third night—throw himself into the ocean of heavily heaving darkness. Would the oceans of liquid methane on Titan be his second suicidal night?

How can you communicate with the ocean if you can no longer do it among yourselves?

It’s always too late to improve something… You have to choose yourself first! I will drown in people, Kelvin told Celina. I will be silent and attentive, and therefore a valued companion, I will have many acquaintances, even friends, and women, and perhaps even one woman. For a while, I’ll have to force myself to smile, bow, stand, perform the thousands of small actions that make up earthly life, until I no longer feel them. I’ll find new interests, new pursuits, but I won’t give myself entirely to them, to anything or anyone, ever again. And perhaps I’ll look at the night sky where the darkness of a dust cloud, like a black curtain, holds back the brilliance of two suns, remembering everything I think now, and I’ll recall with a condescending smile, a touch of regret but also of superiority, my follies and hopes.

I don’t consider this future self inferior to Kevin, who was willing to do anything for the cause of Contact. And no one will have the right to judge me. The fate of one person can mean a lot, the fate of a few hundred is difficult to comprehend, but the fate of a thousand, a million, ultimately means nothing.

This isn’t Operation „Thought,” it’s Operation „Despair.” Now only one person is needed, someone who has the courage to take responsibility for the decision, but most consider this kind of courage to be mere cowardice, because it is, you think, a retreat, a resignation, an escape unworthy of man. As if it were worthy of man to wade and sink and drown in something he does not understand and never will.

Luke, who came from Chile, spoke to them about God – And he created infinity, which, by the measure of his power, What she was meant to be became the measure of his infinite defeat.

Celina didn’t believe for a moment that this liquid colossus, which had brought death to hundreds of people within itself, with which her entire race had tried in vain for decades to establish even a thread of understanding, that he, carrying her unconsciously like a grain of dust, would be moved by the tragedy of two people. But his actions were directed toward some purpose. It was true…

Kelvin wasn’t entirely sure. To leave, however, meant to erase that chance, perhaps faint, perhaps only imaginary, that the future held. So, years among the furnishings, the things we touched together, in the air that still remembered her breath? In the name of what? The hope of her return? He had no hope. But expectation lived within him, the last thing he had left of her. What fulfillments, mockery, what torments did he still expect? He knew nothing, remaining unshakably convinced that the time of cruel miracles had not passed.

The very existence of a thinking colossus will never again give humans peace. Even if they traverse galaxies, even if they connect with other civilizations of beings similar to us, Solaris will be an eternal challenge posed to humanity.

I tell you for the last time: this, here, is an immoral situation. „Solaris” reflects our need for contact with another civilization. And I saw on board ranks of white-armored, massive automatons that share no ties with humans.

Meanwhile, meanwhile, we don’t want to conquer space; we only want to expand Earth to its limits?! Contact means the exchange of some experiences, concepts, or at least results, some states, but what if there’s nothing to exchange? If an elephant isn’t a very large bacterium, then the ocean can’t be a very large brain. Certain actions can, of course, occur on both sides. As a result, I’m looking at you now and trying to explain to you that you’re dearer to me than the twelve years of my life I devoted to Solaris, and that I want to be with you beyond. Perhaps your appearance was meant as torture, perhaps an act of entitlement, or perhaps just a microscopic examination. An expression of friendship, a cunning blow, perhaps a mockery? Perhaps all at once, or—what seems most likely to me—something entirely different, but what could you or I really care about the intentions of our parents, however different they may have been? You could say that our future depends on those intentions, and I agree with that. I can’t predict what will happen. Just like you. I can’t even assure you that I’ll always love you. If so much has already happened, anything can happen. Maybe I’ll become a green jellyfish tomorrow? That’s not up to me. But in what depends on us, we’ll be together. Is that not enough?

A person untrained among people cannot become a human being. „Solaris”—people’s tacit understanding, the knowledge of mutual deception, became our last refuge. Stanisław Lem was probably wrong when he said that a person is their papers and their meticulousness.

Let us open ourselves to the sacred word? It was an old incantation of ours. When it was uttered, none of us dared not only to lie, but even to remain silent. There was a time when we tortured ourselves with excessive honesty, in the naive belief that it would save us. A person untrained among people cannot become human.

Kelvin lay on his back, Celina’s head on his shoulder, without a single thought. The darkness filling the room was filling. He heard footsteps. The walls were disappearing. Something was towering above him, ever higher, without limits. Penetration through and through, embraced without touch, he froze in the darkness, feeling its clarity, sharp, displacing the air. He could hear a heart far away. He focused all his attention, his remaining strength on anticipating agony. It didn’t come.

Yesterday they were near Jezero Crater. There is evidence on Mars of the presence of both ancient and modern bodies of water, including lakes. Ancient lakes like the one in Jezero Crater were confirmed by the Perseverance rover’s research, which revealed traces of river sediments. In 2018, the hypothesis of a subglacial, salty lake beneath the southern ice sheet was also discovered, confirmed by radar data from the Mars Express probe.

Anyone with a penchant for paradoxes and a sufficiently stubborn mind might still doubt whether the ocean was a living being. However, it was impossible to deny the existence of its psyche, whatever that term might mean. It became obvious that he perceived our presence above him all too well… This single statement invalidated the entire elaborate wing of solaristics, which claimed that the ocean was a „world in itself,” a „being in itself” deprived of its once-existing sense organs due to the secondary atrophy of its sense organs, as if it knew nothing of the existence of external phenomena or objects, locked in a vortex of gigantic thought currents whose seat, bed, and creator was its swirling abyss beneath two suns.

Kelvin shrank at Celina’s voice. He had been lying awake for hours, staring into the darkness, alone because he hadn’t even heard her breathing And in the tangled labyrinths of nocturnal thoughts, delirious, half-meaningful, and thus taking on a new dimension and meaning, he forgot about her.

—

After the sandstorm, the inhabitants of „Solaris” set out for sunrise.

A person can only grasp so few things at once. Jan, if I understand you correctly, and I’m afraid I do, are you thinking of some evolving god who develops and matures over time, ascending to ever higher levels of power, to the awareness of its powerlessness? This god of yours is a being who entered divinity as if in a hopeless situation, and having realized it, gave himself over to despair. Yes, but a despairing God is a human being, my dear? You mean a human being.

Man will always travel, homo viator. Walt Disney jumped out with Mickey Mouse 300 times, like Philip from hemp, before anyone believed in his abilities. Imagine being told you’re not creative, and then you create the most iconic cartoon in the world. That’s what Walt’s story was like.

When you die, Christ will say: Show me your hands. Are they wounded from giving? Show me your feet. Were they used in my service? Show me your heart. Have you left a place for me there?

I’m no longer living my own life; I’m living in the memory of someone who has passed. It’s good when that happens.

But then we must extend our Christlike emotions even more to all our brothers and sisters, regardless of race, color, social standing, or education.

Lukasz, fall in love with someone who desires you, who waits for you, who understands you even in sadness, someone who helps and guides you, someone who is your support, your help. Fall in love with someone who talks to you after a fight. Fall in love with someone who misses you and wants to be with you. Don’t fall in love just with a body or a face; or with the idea of ​​being in love. And when manhood arrives, rich with years of life, prepare for the time of your departure.

Aging is not for wimps. One day you wake up, and youth quietly slips away. But it didn’t leave empty-handed. It took your insecurities, your rush to please others, your fear of not being good enough. And in return, it left something better: a slower pace, but a surer stride. The wisdom to say goodbye without fear. The grace to cherish those who remain. The courage to be yourself, without remorse. Aging isn’t a loss; it’s letting go. It’s learning to accept, to let go, to finally see: Beauty was only newer in the mirror. It was always present in your stories, your scars, your strength. Aging is a gift. Wear it with dignity.

Hate never builds; it only destroys. It inspires us to choose understanding over anger, compassion over judgment, and love over division. Hate can build walls, but its wisdom shows us that bridges are built through empathy, kindness, and courage.

May always awakens within us. Through the flower-filled and flower-filled meadows, let us always carry the message in our hearts, sowing seeds of peace, nurturing them with gentle deeds, and allowing our actions to shine like beacons illuminating the path to harmony. Where hatred divides, love unites, let us be a bridge.

Goodnight Celina: (Kelwin mentioned Mickiewicz, the Polish poet) Goodnight! We will not entertain you anymore today. May an angel’s blue wings surround you in sleep. Goodnight! May your eyes rest after tears. Goodnight! May your heart be nourished with peace. Goodnight! From every moment spoken with me, let some quiet and charming sound remain, let it play in your ear, and when your thoughts grow dim, let my image please your sleepy pupils. Goodnight! Turn your eyes upon me once more, Allow me to face you. – Goodnight! – Do you want to clap your hands at the servants? Let me kiss your breast. – Goodnight! Buttoned up. – Goodnight! You’ve already fled and want to slam the door. Goodnight to you through the doorknob – alas! Locked! Repeating: goodnight! I wouldn’t let you sleep.

—

Over the next ten years, the Solaris station, now the focus of attention of all observatories in this region, demonstrated an astonishing tendency to maintain its undoubtedly permanent center. The new „Martians” here will gather strength for subsequent expeditions to the farthest reaches of the human planet. For Solaris will be an eternal challenge, thrown down to the man who has immersed in it the eternal anxiety of the man of tomorrow and is in living contact with another civilization.

You are to be a normal man, Bishop Jan continued his teachings. What is a normal man? One who has never committed anything heinous? Yes, but has he never thought about it? Or perhaps he didn’t even think about it, but something just thought, swarmed within him, ten or thirty years ago, perhaps he defended himself against it and forgot about it, and was not afraid of it because he knew he would never act on it. Yes, and now imagine that suddenly, in broad daylight, among other people, he encounters IT incarnate, chained to himself, indestructible. What then? What do you have then?

Man always poses hypotheses, even when He’s on his guard, even when he doesn’t know it.
Lem fell in love with contact with others; such love is Solaris!

And Kelwin gazed ceaselessly through his telescope at the Milky Way. At that moment, he wanted to be alone. He had to be alone. He hadn’t yet made any decision, no resolution. Gazing at the darkening sky, at the stars that were only a ghostly shadow of Earth’s stars, he stood motionless, and in the void that replaced the racing thoughts of a moment ago, a dead, indifferent certainty grew wordlessly that where he couldn’t reach, he had already chosen, and pretending nothing had happened, he didn’t even have the strength to despise himself.

In the budding, growth, and spread of this life-form, in each of its movements individually and in all of them simultaneously, a certain—one might say—cautious, yet not timid, naiveté was revealed, as it frantically and quickly tried to learn and grasp the new, unexpectedly encountered form, only to be forced to retreat halfway, at the risk of exceeding the boundaries established by the mysterious law. How inexpressibly contrasted this nimble curiosity with the vastness that reached in the gleams of all horizons. Never before had he felt its immense presence so intensely, its powerful, absolute silence breathing rhythmically in waves. Gazing, stunned, he descended into seemingly inaccessible regions of inertia, and in a growing intensity of loss, he became one with this fluid, blind colossus, as if, without the slightest effort, without words, without a single thought, it forgave him everything. Now all it takes is one man, he told himself, someone with enough courage to take responsibility for the decision, but most consider that kind of courage to be mere cowardice, for it is retreat, you think, resignation, a flight unworthy of man. As if it were worthy of man to wade and sink, to drown in something he doesn’t understand and never will.

Earth? He thought of its vast, crowded, roaring cities, in which I would get lost, lost almost as if I had done what I wanted to do on the second or third night—throw myself into the ocean, heaving heavily in the darkness. I would drown in people. I would be silent and attentive, and therefore a valued companion; I would have many acquaintances, even friends, and women, perhaps even one woman. For a time, I would have to force myself to smile, bow, stand, perform the thousand little actions that make up earthly life, until I ceased to feel them. I’ll find new interests, new pursuits, but I won’t give myself entirely to them. To anyone or anything, ever again. And perhaps I’ll gaze at night, where the darkness of a dust cloud in the sky, like a black curtain, holds back the brilliance of two suns, remembering everything, even what I’m thinking now, and I’ll recall with a condescending smile, a touch of regret but also of superiority, my follies and hopes.

But I’ve also dressed myself today in dreams that, like tattoos on my body, envelop my soul… they are my dreams.

(NASA announced that it plans to send four astronauts on a ten-day journey around the Moon in February 2025. This will be the first manned mission beyond low Earth orbit in half a century and a key test before humans land on the Moon again. The first flight to Mars of the Starship rocket, built by SpaceX, will take place in March 2026, Elon Musk announced. Various surprises await people on the Red Planet, especially of a psychological nature. This makes it especially inadvisable to rush. In this story, I based my reading on Stanisław Lem’s school reading on solar science and mental freaks, as well as on „The Parable of the Sower” by Octavia E. Butler. In Stanisław Lem’s novel „Solaris,” Kelwin is a psychologist sent to the research station, and Harey is the materialization of his deceased wife, created by an intelligent Ocean covering the planet Solaris. Harey, Even though she’s a copy, she behaves like a living person, causing Kelvin moral dilemmas and forcing him to confront his own past and memories. Octavia Butler, on the other hand, wrote her dystopian novel in 1993. Today, the dark vision of the world she presents is still terrifying—mainly because it turns out to be incredibly close to the reality around us, &s. Barszczak)

Wtorek 30 lipca 2056

Zginęła astronautka z załogi ostatniej marsjańskiej misji. Coś się zepsuło w powłoce ochronnej skafandra i reszta zespołu nie zdążyła ściągnąć jej w porę z powrotem do bazy. Ludzie w naszym sąsiedztwie powtarzają, że tak czy owak nie miała na Marsie żadnego interesu. Jak można marnować krocie na jeszcze jedną zwariowaną wycieczkę w kosmos, podczas gdy tu na Ziemi tylu ludzi nie stać na wodę, na jedzenie i dach nad głową?

Mars, czyli Czerwona Planeta, charakteryzuje się rdzawoczerwonym kolorem od tlenku żelaza na powierzchni, licznymi kraterami, wulkanami, kanionami, dolinami rzecznymi oraz polarnymi czapami lodowymi. Znajdują się tu gigantyczne, wygasłe wulkany tarczowe, z których największym jest Olympus Mons, trzykrotnie wyższy od Mount Everestu. Posiada bardzo cienką atmosferę, głównie z dwutlenku węgla, i nie pozwala na oddychanie. nadto jest światem pustynnym, ale występują na nim pory roku i aktywność pogodowa, w tym burze piaskowe, woda występuje głównie w formie zamarzniętej. W przeszłości Mars był cieplejszą i bardziej wilgotną planetą, z gęstszą atmosferą i obecnością ciekłej wody na powierzchni. Wiele jego krajobrazów, takich jak doliny, świadczy o tym, że woda odgrywała tu znaczącą rolę. 

Cena wody znów poszła w górę. W dzisiejszych wiadomościach słyszałem, że coraz więcej handlarzy wodą pada ofiarą zabójstw. Handlarze sprzedają wodę na ulicach ulicznym nędzarzom, dzikim lokatorom i wszystkim tym, którym wprawdzie udało się zachować własne lokum, ale których nie stać już na płacenie rachunków za usługi komunalne. Coraz częściej handlarzy wodą znajdują z poderżniętymi gardłami, ogołoconych z ich ręcznych wózków i całej gotówki. Tato powiedział, że woda kosztuje teraz kilkakrotnie więcej niż benzyna. Z wyjątkiem bogaczy i podpalaczy większość ludzi i tak przestała kupować benzynę. W moim otoczeniu nie znam nikogo, kto jeździłby osobówką, ciężarówką czy nawet jednośladem na benzynę. Masa pojazdów paliwowych rdzewieje na dojazdowych drogach, ogołacana z metalowych i plastikowych części.

Nie tak łatwo jednak zrezygnować z wody. Z pomocą przychodzi trochę nowa moda. Dziś trzeba być brudasem. Jeśli jesteś czysty, wystawiasz się na cel. Ludzie myślą, że szpanujesz, próbujesz pokazać im, że jesteś kimś lepszym. W gronie młodszych dzieci pojawienie się czyściocha to murowany powód do bijatyki. Cora nie pozwala, żebyśmy byli brudni w murach sąsiedztwa, za to na wyjście zawsze wkładamy usmolone ubrania. A i w środku moi bracia umyślnie morusają się, gdy tylko oddalają się trochę od domu. Lepsze to niż za każdym razem dostawać lanie.

—

Dziś wieczór zgasło na dobre Okno w Murze, ostatni wielki ekran telewizji w naszym sąsiedztwie. Zdążyliśmy zobaczyć nieżywą astronautkę na tle czerwonego, skalistego pejzażu Marsa. Pokazali nam wyschnięty do suchej ziemi zbiornik wodny i ciała trzech handlarzy wodą z brudnoniebieskimi opaskami na ramionach i na wpół odchlastanymi głowami. Patrzyliśmy, jak w Los Angeles palą się całe blokowiska zabitych deskami budynków. Naturalnie nikt nie kwapi się marnować wody na próby gaszenia takich pożarów.

I wtedy Okno ściemniało. Fonia szwankowała już od miesięcy, ale obraz był do tej pory zawsze bez skazy – naprawdę jakby wyglądało się przez olbrzymie, otwarte na oścież okno.

Rodzina Antosów zarabiała na życie na sąsiadach, którzy przychodzili popatrzeć przez ich Okno. Tato mówił, że takie branie pieniędzy bez zezwolenia jest nielegalne, ale od czasu do czasu pozwalał i nam iść pooglądać, ponieważ nie uważał, by telewizja była specjalnie szkodliwa, no i wspomagało to Antosów. W dzisiejszych czasach ludzie prowadzą mnóstwo małych interesów, utrzymując jedno czy dwa domowe gospodarstwa, i chociaż nie dzieje się z tego powodu nic złego, te poczynania są na bakier z prawem. Okno Antosów ma prawie tyle lat co ja. Zajmuje podłużną, zachodnią ścianę ich saloniku. Musieli być naprawdę zamożni, kiedy je kupowali. Jednak parę lat temu zaczęli pobierać od ludzi opłatę za wstęp, wpuszczając tylko mieszkańców sąsiedztwa, którym podczas seansów sprzedawali owoce, soki, żołędziowe pieczywo i włoskie orzechy. Znajdowali sposób, aby spieniężać wszystko, co tylko w nadmiarze urosło w ich ogrodzie. Wyświetlali filmy z domowej wideoteki, wpuszczali nas na wiadomości i co tylko jeszcze było nadawane. Na wykupienie nowoczesnych, multisensorycznych kanałów nie było ich stać, poza tym ich przestarzałe Okno i tak nie byłoby w stanie odbierać większości z nich.

Nie mieli ani wirtualnych kamizelek, ani obrączek dotykowych, ani hełmofonów. Cały ich zestaw TV składał się z prostego, cienkoekranowego Okna.

Zostały nam teraz tylko trzy małe przedpotopowe telewizorki z niewyraźną wizją, rozproszone po sąsiedztwie, parę używanych do pracy komputerów, no i radia. W każdym domostwie jest przynajmniej jeden sprawny radioodbiornik. Większość codziennych wiadomości dociera do nas przez radio.

Ciekawe, co teraz zrobi pani Antosowa. Jej dwie siostry sprowadziły się i mieszkają razem z nią – obie mają pracę, może więc jakoś to będzie. Jedna jest farmaceutką, a druga pielęgniarką. Nie zarabiają wiele, ale za to dom pani Antosowej należy do niej i jest wolny od długów. Dostał jej się po rodzicach.

Wszystkie trzy siostry są wdowami i razem mają tuzin dzieci – cała dwunastka młodsza ode mnie. Pan Antos, dentysta, został zabity dwa lata temu, kiedy jechał swym elektrocyklem do domu z ogrodzonej murem strzeżonej kliniki, w której pracował. Pani Antos mówi, że dostał się w krzyżowy ogień, ostrzelano go z dwu stron, a później jeszcze dobito strzałem z bliska. Jego jednoślad skradziono. Policja przeprowadziła dochodzenie, skasowała opłatę i nie dowiedziała się niczego. Ludzie ciągle giną w taki sposób. I nigdy nie ma żadnych świadków – chyba że przypadkiem zdarzy się to przed samym komisariatem.

Jest rok 2056. Świat nękany przez zmia­ny klimatyczne, gospodarcze kryzysy i zacięte polityczne spory zatraca się w chaosie i zmierza ku upadkowi. Roz­ległe tereny zostały wyludnione, a mieszkańcy zamienio­nych w fortece miast nieustannie mierzą się z groźnymi chorobami, głodem, przemocą, pożarami…

Iwona Olamina, córka lokalnego pastora, obdarzona darem – a raczej przekleństwem – hiperempatii, nie godzi się na los, jaki ją spotkał. Wyruszy więc w samot­ną i bardzo ryzykowną podróż w poszukiwaniu bezpie­czeństwa i nadziei. Stopniowo dołączą do niej spotkani po drodze ludzie – tak jak ona pragną przetrwać i na zgliszczach starego świata stworzyć miejsce, w którym będą mogli zacząć żyć na nowo.—

Ale jesteśmy już na Marsie. Z bazy właśnie wyszli Kelwin i Celina, w ich skafandrach odbija się napis „Solaris” w zielonkawym kolorze, zamontowany nad wejściem do bazy. Dzięki najnowszemu oprogramowaniu zachowują z sobą łączność.

Jak się tak leży godzinami w nocy, to myśleniem można zajść bardzo daleko i w bardzo dziwne strony, wiesz, tu Celina podniosła głos.

Człowiek wyruszył na spotkanie innych światów, innych cywilizacji, nie poznawszy do końca własnych zakamarków, ślepych dróg, studni, zabarykadowanych, ciemnych drzwi.

Człowiek, wbrew pozorom, nie stwarza sobie celów. Narzuca mu je czas, w którym się urodził, może im służyć albo buntować się przeciw nim, ale przedmiot służby czy buntu jest dany z zewnątrz. Aby doświadczyć całkowitej wolności poszukiwania celów, musiałby być sam, a to się nie może udać, gdyż człowiek nie wychowany wśród ludzi nie może się stać człowiekiem.

Nie zamierzam cię przekonywać, powiem ci tylko tyle: usiłujesz – w sytuacji nieludzkiej – zachować się jak człowiek. Może to i piękne, ale daremne. Zresztą i tego piękna nie jestem pewny, bo czy to, co głupie, może być piękne.

—

A teraz zgasimy światło i do rana nie będziemy mieli żadnych zmartwień, a rano, jeżeli się nam zechce, to postaramy się o nowe. Dobrze? tajemniczo odezwał się Kelwin.

Jednym z członków marsjańskiej bazy w „Solaris” jest biskup Jan, który w chwilach wolnych od codziennych zajęć, nie przestaje snuć różnych opowieści. Nie nazywajmy siebie (stacja była już nazwana), bo to jest uzurpacja, wyrokował. Skąd strach w nas? Bo opisaliśmy człowieka zanim się urodził.

Mamy być człowiekiem normalnym? Taki, co nigdy nie popełnił niczego ohydnego? Tak, ale czy nigdy o tym nie pomyślał? A może nie pomyślał nawet, tylko w nim coś pomyślało, wyroiło się, dziesięć albo trzydzieści lat temu, może obronił się przed tym i zapomniał, i nie lękał się tego, bo wiedział, że nigdy nie wprowadził by tego w czyn. Tak, a teraz wyobraź sobie, że naraz, w pełnym dniu, wśród innych ludzi spotyka TO ucieleśnione, przykute do siebie niezniszczalne, co wtedy? Co masz wtedy? Masz wtedy „Solaris”.

Wcale nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic. Jedne planety mają być pustynne jak Sahara, inne lodowate jak biegun albo tropikalne jak dżungla brazylijska. Jesteśmy humanitarni i szlachetni, nie chcemy podbijać innych ras, chcemy tylko przekazać im nasze wartości i w zamian przejąć ich dziedzictwo. Mamy się za rycerzy świętego Kontaktu. To drugi fałsz. Nie szukamy nikogo oprócz ludzi. Nie potrzeba nam innych światów. Potrzeba nam luster. Nie wiemy, co począć z innymi światami. Wystarczy ten jeden, a już się nim dławimy. Chcemy znaleźć własny, wyidealizowany obraz; to mają być globy, cywilizacje doskonalsze od naszej, w innych spodziewamy się znowu znaleźć wizerunek naszej prymitywnej przeszłości. Tymczasem po drugiej stronie jest coś, czego nie przyjmujemy, przed czym się bronimy, a przecież nie przywieźliśmy z Ziemi samego tylko destylatu cnót, bohaterskiego posągu Człowieka! Przylecieliśmy tu tacy, jacy jesteśmy naprawdę, a kiedy druga strona ukazuje nam tę prawdę – tę jej część, którą przemilczamy – nie możemy się z tym zgodzić!

Nauka zajmuje się tylko tym, jak się coś dzieje, a nie dlaczego coś się dzieje. To co się stało, może być straszne, ale najstraszniejsze jest to, co się… nie stało. Nigdy.

Kelwin nie wiedział nic, trwając w niewzruszonej wierze, że nie minął czas okrutnych cudów. Nie żyję już własnym życiem; żyję w pamięci kogoś, kto odszedł. -To jest strach, Celina powiedziała i pobladła trochę. – Nie umiem nawet powiedzieć, czego się boję, bo właściwie nie boję się, tylko, tylko się zatracam. W ostatniej chwili czuję jeszcze taki, taki wstyd, nie umiem ci powiedzieć. A potem już nic. To jedyny Bóg, w którego byłbym skłonny uwierzyć, którego męka nie jest odkupieniem, niczego nie zbawia, nie służy niczemu, tylko jest.

Człowiek może ogarnąć tak niewiele rzeczy naraz; widzimy tylko to, co dzieje się przed nami, tu i teraz; unaocznienie sobie równoczesnej mnogości procesów, jakkolwiek związanych ze sobą, jakkolwiek się nawet uzupełniających, przekracza jego możliwości. Doświadczamy tego nawet wobec zjawisk względnie prostych. Los jednego człowieka może znaczyć wiele, los kilkuset trudno jest objąć, ale dzieje tysiąca, miliona nie znaczą w gruncie rzeczy nic.

Odwieczna wiara zakochanych i poetów w potęgę miłości, która jest trwalsza niż śmierć, owo ścigające nas przez wieki „finis vitae sed non amoris” jest kłamstwem. Ale to kłamstwo jest tylko daremne, nie śmieszne. Być natomiast zegarem odmierzającym upływ czasu, na przemian roztrzaskiwanym i składanym od nowa, w którego mechanizmie, gdy konstruktor pchnie tryby, zaczyna wraz z ich pierwszym ruchem iść rozpacz i miłość, wiedzieć, że jest się repeterem męki, tym głębszej, im staje się przez wielość powtórzeń komiczniejsza? Powtarzać istnienie ludzkie, dobrze, ale powtarzać je tak, jak pijak powtarza oklepaną melodię, wrzucając coraz nowe miedziaki w głąb grającej szafy?

Macie stworzyć zegar bez mechanizmu, bez repetora męki… miłości. Ma to być Bóg ograniczony w swojej wszechwiedzy i wszechmocy, omylny w przewidywaniu przyszłości swoich dzieł, którego bieg ukształtowanych przezeń zjawisk może wprawić w przerażenie. Jest to Bóg… kaleki, który pragnie zawsze więcej, niż może, i nie od razu zdaje sobie z tego sprawę. Który skonstruował zegary, ale nie czas, jaki odmierzają. Ustroje czy mechanizmy, służące określonym celom, ale one przerosły te cele i zdradziły je. I stworzył nieskończoność, która z miary jego potęgi, jaką miała być, stała się miarą jego bezgranicznej klęski.

Więc co to jest? To czegośmy chcieli: Kontakt z inną cywilizacją. Mamy go, ten kontakt! Wyolbrzymiona jak pod mikroskopem nasza własna, monstrualna brzydota, nasze błazeństwo i wstyd!!!

Biskup Jan za jego życia nawiązał kontakt z inną cywilizacją wielokrotnie, ale czy one przetrwają?
Kevin, ona cię kocha. A ty chcesz ją kochać. To nie jest to samo. Janowi chciało się śmiać, ale nie był pewny, czy przyczyny tej wesołości są mu dostatecznie jasne, aby mógł jej pofolgować. Stwórzcie Boga, pokażcie dla dobra cywilizacji ludzi niejako wyolbrzymioną monstrualną brzydotę naszą, błazeństwo i wstyd, stwórzcie w ten sposób kontakt z inną cywilizacją, która nie istnieje. Jako ludzie nie jesteśmy pospolici, nie jesteśmy trawą wszechświata.

Ale Kelwin nie miał domu. Ziemia? Myślał o jej wielkich zatłoczonych, huczących miastach, w których się zgubi, zatraci prawie tak, jak gdyby uczynił to, co chciał zrobić drugiej czy trzeciej nocy – rzucić się w ocean ciężko falujących ciemności. Czy oceany z ciekłego metanu na Tytanie byłyby jego drugą nocą samobójczą? 

Jak możecie się porozumieć z oceanem, jeżeli nie potraficie już tego uczynić między sobą?

Zawsze jest za późno coś poprawić… Trzeba wybrać najwcześniej siebie! Utonę w ludziach, mówił Kelwin Celinie. Będę milkliwym i uważnym, a przez to cenionym towarzyszem, będę miał wielu znajomych, nawet przyjaciół, i kobiety, a może nawet jedną kobietę. Przez pewien czas będę sobie musiał zadawać przymus, aby uśmiechać się, kłaniać, wstawać, wykonywać tysiące drobnych czynności, z których składa się ziemskie życie, aż przestanę je czuć, Znajdę nowe zainteresowania, nowe zajęcia, ale nie oddam im się cały, niczemu ani nikomu, już nigdy więcej. I być może będę patrzał w nocy tam, gdzie na niebie ciemność pyłowej chmury jak czarna zasłona powstrzymuje blask dwu słońc, pamiętając wszystko to, co myślę teraz, i wspomnę z pobłażliwym uśmiechem, w którym będzie odrobina żalu, ale i wyższości, moje szaleństwa i nadzieje. 

Wcale nie uważam tego siebie z przyszłości za coś gorszego od Kevina, który gotów był na wszystko dla sprawy zwanej Kontaktem. I nikt nie będzie miał prawa mnie osądzić. Los jednego człowieka znaczyć może wiele, los kilkuset trudno jest objąć, ale dzieje tysiąca, miliona nie znaczą w gruncie rzeczy nic.

To nie jest operacja „Myśl”, tylko „Rozpacz”. Teraz trzeba tylko jednego, człowieka, który miałby dostateczną odwagę i wziął na siebie odpowiedzialność za decyzję, ale ten rodzaj odwagi większość uważa za zwykłe tchórzostwo, bo to jest odwrót, uważasz, rezygnacja, ucieczka niegodna człowieka. Tak jakby godne człowieka było brnąć i grzęznąć, i tonąć w czymś, czego nie pojmuje i nigdy nie pojmie.

Łukasz, który pochodził z Chile, mówił im o Bogu – I stworzył nieskończoność, która z miary jego potęgi, jaką miała być, stała się miarą jego bezgranicznej klęski. 

Celina ani przez chwilę nie wierzyła, ze ten płynny kolos, który wielu setkom ludzi zgotował w sobie śmierć, z którym od dziesiątków lat daremnie usiłowała nawiązać chociażby nić porozumienia cała jej rasa, że on, unoszący ją bezwiednie jak ziarnko prochu, wzruszy się tragedią dwojga ludzi. Ale działania jego kierowały się ku jakiemuś celowi. To prawda…

Kelwin nie był całkiem pewien. Odejść jednak, znaczyło przekreślić tę, może nikłą, może w wyobraźni tylko istniejącą szansę, którą ukrywała przyszłość. A wiec lata wśród sprzętów, rzeczy, których dotykaliśmy wspólnie, w powietrzu pamiętającym jeszcze jej oddech? W imię czego? Nadziei na jej powrót? Nie miał nadziei. Ale żyło w nim oczekiwanie, ostatnia rzecz, jaka mu po niej została. Jakich spełnień, drwin, jakich mąk jeszcze się spodziewał? Nie wiedział nic trwając w niewzruszonej wierze, że nie minął czas okrutnych cudów.

Samo istnienie myślącego kolosa nigdy już nie da ludziom spokoju. Choćby przemierzali galaktyki, choćby związali się z innymi cywilizacjami podobnych do nas istot, Solaris będzie wiecznym wyzwaniem, rzuconym człowiekowi.

Mówię ci po raz ostatni: to, tutaj, jest sytuacją pozamoralną. „Solaris” odzwierciedla naszą potrzebę kontaktu z inną cywilizacją. A ja zobaczyłem na pokładach szeregi biało opancerzonych, masywnych automatów, które nie dzielą z człowiekiem.

Tymczasem, tymczasem to nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic?! Kontakt oznacza wymianę jakichś doświadczeń, pojęć, a przynajmniej rezultatów, jakichś stanów, ale jeżeli nie ma nic do wymieniania? Jeżeli słoń nie jest bardzo wielką bakterią, to ocean nie może być bardzo wielkim mózgiem. Z obu stron mogą, oczywiście, zachodzić pewne działania. W efekcie jednego patrzę teraz na ciebie i usiłuję ci wytłumaczyć że jesteś mi droższa niż te dwanaście lat życia które poświęciłem Solaris, i że chcę być z tobą dalej. Może twoje zjawienie się miało być torturą, może przysługują, a może tylko mikroskopowym badaniem. Wyrazem przyjaźni, podstępnym ciosem, może szyderstwem? Może wszystkim na raz albo – co wydaje mi się najprawdopodobniejsze – czymś całkiem innym, ale co mnie i ciebie mogą w gruncie rzeczy obchodzić intencje naszych rodziców, jakkolwiek byli od siebie różni? Możesz powiedzieć, że od tych intencje zależy nasza przyszłość i z tym się zgodzę. Nie potrafię przewidzieć tego, co będzie. Tak samo jak ty. Nie mogę cię nawet zapewnić, że będę cię zawsze kochał. Jeżeli zdarzyło się już tyle, to może się zdarzyć wszystko. Może stanę się jutro zieloną meduzą? To nie zależy ode mnie. Ale w tym, co od nas zależy, będziemy razem. Czy to mało?

Człowiek niewychowany wśród ludzi, nie może się stać człowiekiem. „Solaris” – ludzi milczące porozumienie, wiedza o wzajemnym oszukiwaniu, stało się naszą ostatnią ucieczką. Stanisław Lem chyba nie miał racji, gdy mówił iż człowiek to jego papiery i skrupulatność.

Otwórzmy się na święte słowo? To było takie nasze stare zaklęcie. Kiedy padło, żadne z nas nie śmiało już nie tylko kłamać, ale nawet przemilczeć cokolwiek. Był czas, kiedy zadręczaliśmy się nadmierną szczerością, w naiwnym przekonaniu, że nas ocali. Człowiek niewychowany wśród ludzi, nie może się stać człowiekiem.  

Kelwin leżał na wznak, z głową Celiny na ramieniu, bez jednej myśli. Ciemność wypełniająca pokój zaludniała się. Słyszał kroki. Ściany znikały. Coś piętrzyło się nad nim, coraz wyższe, bez granic. Przenikanie na wylot, obejmowany bez dotyku, zastygł w ciemności, czuł jej przejrzystość, ostrą, wypierającą powietrze. Bardzo daleko słyszał serce. Skupił całą uwagę, resztę sił na oczekiwaniu agonii. Nie przychodziła.

Wczoraj byli w sąsiedztwie krateru Jezero. Na Marsie istnieją dowody na obecność zarróno pradawnych, jak i obecnych zbiorników wodnych, w tym jezior. Pradawne jeziora, takie jak w kraterze Jezero, zostały potwierdzone przez badania łazika Perseverance, które wykazały ślady osadów rzecznych. W 2018 roku odkryto również hipotezę istnienia podlodowego, słonego jeziora pod południową pokrywą lodową, potwierdzoną przez dane radarowe z sondy Mars Express. 

O tym, czy ocean był istotą żywą, mógłby ktoś zamiłowany w paradoksach i dostatecznie uparty wątpić dalej. Niepodobna było jednak zaprzeczać istnieniu jego psychiki, cokolwiek by pod tym słowem dało się zrozumieć. Oczywiste stało się, że dostrzega aż nadto dobrze naszą obecność nad sobą… To jedno stwierdzenie przekreślało całe rozbudowane skrzydło solarystyki głoszące, jakoby ocean był „światem w sobie”, „bytem w sobie” pozbawionym na skutek wtórnego zaniku ongiś istniejących organów zmysłowych, jakoby nie wiedział nic o istnieniu zjawisk czy obiektów zewnętrznych, zamknięty w kołowrocie gigantycznych myślowych prądów, których siedzibą, łożem i twórcą jest jego pod dwoma słońcami wirująca otchłań.

Kelwin skurczył się na głos Celiny. Leżał bezsennie od godzin, wpatrzony w ciemność, samotny, bo nie słyszał nawet jej oddechu i w pogmatwanych labiryntach nocnych myśli, majaczliwych, na pół sensownych i nabierających przez to nowego wymiaru i znaczenia, zapomniał o niej.

—

Po burzy piaskowej mieszkańcy „Solaris” wybrali się na wschód słońca.

Człowiek może ogarnąć tak niewiele rzeczy naraz. Janie, jeśli cię dobrze rozumiem, a obawiam się, że tak, to myślisz o jakimś bogu ewoluującym, który rozwija się w czasie i dorasta, wznosząc się na coraz to wyższe piętra potęgi do świadomości jej bezsiły? Ten twój bóg to istota, która weszła w boskość jak w sytuację bez wyjścia, a pojąwszy to, oddała się rozpaczy. Tak, ale Bóg rozpaczający to przecież człowiek, mój drogi? Chodzi ci o człowieka.

Człowiek będzie zawsze podróżował, homo viator. Walt Disney wyskakiwał z myszką Micky 300 razy, jak Filip z konopi, zanim ktoś uwierzył w jego umiejętności. Wyobraź sobie, że ktoś ci mówi, że nie jesteś kreatywny, a potem tworzysz najbardziej kultową kreskówkę na świecie. Tak właśnie wyglądała historia Walta.

Kiedy umrzesz, Chrystus powie: pokaż mi swoje ręce. Czy są ranne od dawania? Pokaż mi swoje stopy. Czy zostały użyte do mojej służby? Pokaż mi swoje serce. Czy zostawiłeś tam dla mnie miejsce?

Nie żyję już własnym życiem; żyję w pamięci kogoś, kto odszedł. To dobrze, gdy tak jest.

Ale wtedy jeszcze bardziej musimy rozlewać nasze Chrystusowe emocje na wszystkim naszych braci i siostry, niezależnie od rasy, koloru skóry, pozycji społecznej czy wykształcenia.

Łukasz, zakochaj się w kimś, kto cię pragnie, kto na ciebie czeka, kto rozumie cię nawet w smutku, w kimś, kto ci pomaga i cię prowadzi, w kimś, kto jest twoim wsparciem, twoją pomocą. Zakochaj się w kimś, kto rozmawia z tobą po kłótni. Zakochaj się w kimś, kto za tobą tęskni i chce być z tobą. Nie zakochuj się tylko w ciele lub twarzy; ani w samej idei bycia zakochanym. A kiedy nadejdzie wiek męski, obfity w lata życia, przygotuj się na czas zejścia z tego świata.

Starzenie się nie jest dla mięczaków. Pewnego dnia budzisz się, a młodość po cichu przemija. Ale nie odeszła z pustymi rękami. Zabrała twoje niepewności, twój pośpiech, by zadowolić innych, twój strach przed tym, że nie jesteś wystarczająco dobry. A w zamian zostawiła coś lepszego: wolniejsze tempo, ale pewniejszy krok. Mądrość, by pożegnać się bez strachu. Łaskę, by cenić tych, którzy zostają. Odwagę, by być sobą, bez wyrzutów sumienia. Starzenie się to nie strata, to odpuszczanie. To nauka akceptacji, uwalniania, by w końcu zobaczyć: Piękno było nowsze tylko w lustrze. Zawsze było obecne w waszych historiach, bliznach, sile. Starzenie się to dar. Noś go z godnością.

Nienawiść nigdy nie buduje, ona tylko niszczy. Inspiruje nas do wyboru zrozumienia zamiast gniewu, współczucia zamiast osądu i miłości zamiast podziałów. Nienawiść może wznosić mury, ale jej mądrość pokazuje nam, że mosty buduje się poprzez empatię, życzliwość i odwagę.

W człowieku  zawsze budzi się maj, po ukwieconych i umajonych łąkach zawsze nieśmy przesłanie w naszych sercach, siejąc ziarna pokoju, pielęgnując je delikatnymi uczynkami i pozwalając, by nasze działania świeciły jak latarnie oświetlające drogę do harmonii. Gdzie nienawiść dzieli, miłość łączy, bądźmy mostem.

Dobranoc Celino: (Kelwin wspomniał na Mickiewicza, polskiego poetę) Dobranoc! już dziś więcej nie będziem bawili, Niech snu anioł modrymi skrzydły cię otoczy, Dobranoc ! niech odpoczną po łzach twoje oczy, Dobranoc ! niech się serce pokojem zasili Dobranoc ! z każdej ze mną przemówionej chwili Niech zostanie dźwięk jakiś cichy i uroczy, Niechaj gra w twoim uchu, a gdy myśl zamroczy, Niech się mój obraz sennym źrenicom przymili. Dobranoc ! obróć jeszcze raz na mnie oczęta, Pozwól lica. – Dobranoc! – Chcesz na sługi klasnąć? Daj mi pierś ucałować. – Dobranoc! zapięta. – Dobranoc ! już uciekłaś i drzwi chcesz zatrzasnąć. Dobranoc ci przez klamkę – niestety! zamknięta! Powtarzając: dobranoc! nie dałbym ci zasnąć.

—

W ciągu dalszych dziesięciu lat stacji Solaris, teraz już znajdująca się w ośrodku uwagi wszystkich obserwatoriów tego regionu, wykazywała zdumiewającą tendencję do zachowania swojego ponad wszelką wątpliwość trwałego centrum.. Nowi „Marsjanie” tutaj będą zbierać siły do następnych wypadów w najdalsze krańce ludzkiej planety. Albowiem Solaris będzie wiecznym wyzwaniem, rzuconym człowiekowi, który zatopił w niej wieczny niepokój człowieka jutra i ma żywy kontakt z inną cywilizacją.

Macie być człowiekiem normalnym, kontynuował nauki biskup Jan. Co to jest człowiek normalny? Taki, co nigdy nie popełnił niczego ohydnego? Tak, ale czy nigdy o tym nie pomyślał? A może nie pomyślał nawet, tylko w nim coś pomyślało, wyroiło się, dziesięć albo trzydzieści lat temu, może obronił się przed tym i zapomniał, i nie lękał się tego, bo wiedział, że nigdy nie wprowadziłby tego w czyn. Tak, a teraz wyobraź sobie, że naraz, w pełnym dniu, wśród innych ludzi, spotyka TO ucieleśnione, przykute do siebie, niezniszczalne, co wtedy? Co masz wtedy?

Człowiek stawia hipotezy zawsze, nawet kiedy się ma na baczności, nawet kiedy o tym nie wie.

Lem zakochał się w kontakcie z innymi, taka miłość to Solaris!

A Kelwin patrzał nieustannie przez lunetą na Drogę Mleczną. W tej chwili chciał być sam. Musiał być sam. Nie zdobył się jeszcze na nic, na żadną decyzję, nie zapadło żadne postanowienie. Wpatrzony w ciemniejące niebo, w gwiazdy, które były tylko widmowym cieniem ziemskich gwiazd, stał bez ruchu, a w pustce, która zastępowała gonitwę myśli sprzed chwili, rosła bez słów martwa, obojętna pewność, że tam, dokąd nie mógł sięgnąć, wybrał już, i udając, ze nic się nie stało, nie miał nawet tyle siły, żeby sobą wzgardzić.

W pączkowaniu, wzroście, rozprzestrzenianiu się tego żywotworu, w każdym z jego ruchów z osobna i we wszystkich naraz przejawiała się jakaś–chciałoby się powiedzieć–ostrożna, ale nie płochliwa naiwność, kiedy usiłował zapamiętale i szybko poznać, ogarnąć nowy, spotkany nieoczekiwanie kształt i w pół drogi musiał się cofnąć, kiedy groziło przekroczenie tajemniczym prawem ustanowionych granic. Jak niewypowiedzianie kontrastowała owa zwinna ciekawość z ogromem, który sięgał w blaskach wszystkich horyzontów. Nigdy jeszcze nie odczuwał tak jego olbrzymiej obecności, silnego, bezwzględnego milczenia, oddychającego miarowo falami. Zapatrzony, osłupiały schodził w niedostępne, zdawałoby się, regiony bezwładu i w narastającej intensywności zatraty jednoczył się z tym płynnym, ślepym kolosem, jakby bez najmniejszego wysiłku, bez słów, bez jednej myśli wybaczał mu wszystko.

Teraz trzeba tylko jednego człowieka, mówił sobie, który miałby dostateczną odwagę i wziął na siebie odpowiedzialność za decyzję, ale ten rodzaj odwagi większość uważa za zwykłe tchórzostwo, bo to jest odwrót, uważasz, rezygnacja, ucieczka niegodna człowieka. Tak jakby godne człowieka było brnąć i grzęznąć, i tonąć w czymś, czego nie pojmuje i nigdy nie pojmie.

Ziemia? Myślał o jej wielkich, zatłoczonych, huczących miastach, w których się zgubię, zatracę prawie tak, jak gdybym uczynił to, co chciałem zrobić drugiej czy trzeciej nocy – rzucić się w ocean ciężko falujący w ciemności. Utonę w ludziach. Będę milkliwym i uważnym, a przez to cenionym towarzyszem, będę miał wielu znajomych, nawet przyjaciół, i kobiety, a może nawet jedną kobietę. Przez pewien czas będę musiał sobie zadawać przymus, aby się uśmiechać, kłaniać, wstawać, wykonywać tysiące drobnych czynności, z których składa się ziemskie życie, aż przestanę je czuć. Znajdę nowe zainteresowania, nowe zajęcia, ale nie oddam im się cały. Nikomu ani niczemu, już nigdy więcej. I być może będę patrzał w nocy tam, gdzie na niebie ciemność pyłowej chmury jak czarna zasłona powstrzymuje blask dwu słońc, pamiętając wszystko, nawet to, co myślę teraz, i wspomnę z pobłażliwym uśmiechem, w którym będzie odrobina żalu, ale i wyższości, moje szaleństwa i nadzieje.

Ale jeszcze ubrałem się dziś w marzenia, które niczym tatuaże na ciele oplatają moją duszę…to moje marzenia.

(NASA poinformowała, że planuje wysłać czterech astronautów w dziesięciodniową podróż wokół Księżyca już w lutym 2025 roku. Będzie to pierwsza załogowa misja poza niską orbitę okołoziemską od pół wieku i zarazem kluczowy test przed ponownym lądowaniem ludzi na Srebrnym Globie. Pierwszy lot na Marsa rakiety Starship, skonstruowanej przez firmę SpaceX, odbędzie się w marcu 2026 r. – poinformował Elon Musk. Na ludzi czekają na Czerwonej Planecie różne niespodzianki, szczególnie natury psychologicznej. Tym bardziej pośpiech nie jest wskazany. W tej opowieści oparłem się na lekturze szkolnej Stanislawa Lema z dziedziny solarystyki i myślowych dziwolągów, a także na „Przypowieści o siewcy” Octavii E. Butler. W powieści Stanisława Lema „Solaris”,Kelwin jest psychologierm przysłanym na stację badawczą, a Harey jest materializacją jego zmarłej żony, stworzoną przez inteligentny ocean pokrywający planetę Solaris. Harey, mimo że jest kopią, zachowuje się jak żywa osoba, wywołując u Kelvina moralne dylematy i skłaniając go do konfrontacji z własną przeszłością i wspomnieniami. Natomiast Octavia Butler napisała jej dystopijną powieść w 1993 roku. Dziś przedstawiona przez nią czarna wizja świata wciąż przeraża – głównie dlatego, że okazuje się niezwy­kle bliska otaczającej nas rzeczywistości, &s.Barszczak)

——-

Stanisław Barszczak, Red Planet

Tuesday, July 30, 2056

An astronaut from the crew of the last Mars mission has died. Something broke in the protective shell of her spacesuit, and the rest of the team didn’t manage to get her back to base in time. People in our neighborhood keep saying she had no business being on Mars anyway. How can you waste a fortune on another crazy space trip when so many people here on Earth can’t afford water, food, or shelter?

Mars, the Red Planet, is characterized by a rusty red color from iron oxide on its surface, numerous craters, volcanoes, canyons, river valleys, and polar ice caps. It is home to gigantic, extinct shield volcanoes, the largest of which is Olympus Mons, three times the height of Mount Everest. It has a very thin atmosphere, mainly composed of carbon dioxide, and is not breathable. It’s also a desert world, but it does have seasons and weather activity, including sandstorms. Water exists primarily in frozen form. In the past, Mars was a warmer and wetter planet, with a denser atmosphere and the presence of liquid water on the surface. Many of its landscapes, such as valleys, testify to the significant role water played.

The price of water has risen again. On the news today, I heard that more and more water vendors are being murdered. They’re selling water on the streets to street urchins, squatters, and anyone who, while managing to keep their own homes, can no longer afford to pay utility bills. More and more often, they find water vendors with their throats slit, stripped of their handcarts and all their cash. Dad said water now costs several times more than gasoline. With the exception of the wealthy and arsonists, most people have stopped buying gasoline anyway. I don’t know anyone in my neighborhood who drives a car, truck, or even a gasoline-powered motorcycle. A slew of gasoline-powered vehicles rusts on the access roads, stripped of their metal and plastic parts.

It’s not so easy, however, to give up water. A new fad comes to the rescue. These days, you have to be dirty. If you’re clean, you’re a target. People think you’re showing off, trying to show them you’re better than someone else. Among younger children, the appearance of a cleanhead is sure to spark a fight. Cora doesn’t allow us to be dirty within the neighborhood walls, but we always wear sooty clothes when we go out. And even inside, my brothers deliberately get dirty whenever they stray a bit from the house. It’s better than getting a beating every time.

—

Tonight, Window in the Wall, the last big-screen television in our neighborhood, went out for good. We managed to see the dead astronaut against the red, rocky landscape of Mars. They showed us a parched reservoir and the bodies of three water merchants with dirty blue armbands and half-scarred heads. We watched entire blocks of boarded-up buildings burn in Los Angeles. Naturally, no one bothers to waste water trying to extinguish such fires.

And then the Window went dark. The sound had been failing for months, but the picture had always been flawless until then – it was truly like looking out a giant, wide-open window.

The Antos family made a living off neighbors who came to watch through their Window. Dad said it was illegal to take money like that without permission, but he occasionally let us go to watch because he didn’t think television was particularly harmful, and it helped the Antos family. These days, people run a lot of small businesses, supporting one or two households, and while there’s nothing wrong with that, their actions are illegal. The Antos’ window is almost as old as I am. It occupies the long, western wall of their living room. They must have been quite wealthy when they bought it. However, a few years ago, they started charging people an entrance fee, only letting in neighborhood residents, to whom they sold fruit, juice, acorn bread, and walnuts during the shows. They found ways to monetize whatever they could find growing in their garden. They showed movies from their home video library, let us in on the news, and whatever else was on. They couldn’t afford modern, multi-sensory channels, and besides, their outdated Window wouldn’t be able to receive most of them anyway.

They had neither virtual vests, nor touch rings, nor headphones. Their entire TV set consisted of a simple, thin-screen Window.

All we have left now are three small, antediluvian televisions with blurry vision, scattered around the neighborhood, a few work computers, and radios. Every household has at least one working radio. Most of our daily news comes to us via radio.

I wonder what Mrs. Antos will do now. Her two sisters moved in and live with her – both have jobs, so maybe it’ll work out. One is a pharmacist, the other a nurse. They don’t earn much, but Mrs. Antos’s house belongs to her and is debt-free. It was inherited from her parents.

All three sisters are widows and have a dozen children between them – all twelve younger than me. Mr. Antos, a dentist, was killed two years ago while riding his electric bike home from the walled, guarded clinic where he worked. Mrs. Antos says he was caught in the crossfire, shot from both sides, and then finished off at point-blank range. His bike was stolen. The police investigated, charged the fine, and found nothing. People die like this all the time. And there are never any witnesses – unless it happens right in front of the police station.

The year is 2056. The world, plagued by climate change, economic crises, and fierce political disputes, is descending into chaos and heading towards collapse. Vast areas have been depopulated, and the inhabitants of cities transformed into fortresses constantly face dangerous diseases, hunger, violence, and fires…

Iwona Olamina, the daughter of a local pastor, gifted with the gift—or rather, curse—of hyperempathy, refuses to accept the fate that has befallen her. She embarks on a lonely and highly risky journey in search of safety and hope. Gradually, she is joined by the people she meets along the way—they, like her, yearn to survive and create a new life in the ruins of the old world.

—

But we are already on Mars. Kelwin and Celina have just emerged from the base, their spacesuits reflecting the greenish „Solaris” sign mounted above the base’s entrance. Thanks to the latest software, they maintain communication.

When you lie there for hours at night, your thoughts can take you very far and into very strange places, you know.” Celina raised her voice.

Man has set out to encounter other worlds, other civilizations, without fully understanding his own nooks and crannies, dead ends, wells, barricaded, dark doors.

Man, contrary to appearances, does not create goals for himself. They are imposed upon him by the time in which he was born. He can serve them or rebel against them, but the object of service or rebellion is given from without. To experience complete freedom in the pursuit of goals, he would have to be alone, and that cannot be achieved, because a person not raised among humans cannot become human.

I don’t intend to convince you; I will only tell you this: you are trying—in an inhumane situation—to behave like a human. That may be beautiful, but it is futile. Besides, I’m not sure about that beauty either, for can stupidity be beautiful?

—

Now we’ll turn off the lights and we won’t have any worries until morning, and in the morning, if we feel like it, we’ll try to find new ones. Okay? Kelvin said mysteriously.

One of the members of the Martian base in „Solaris” is Bishop Jan, who, in his free time from daily duties, never stops spinning stories. Let’s not call ourselves (the station had already been named), because that’s usurpation, he judged. Where does this fear come from? Because we described man before he was born.

Are we supposed to be a normal person? One who has never committed anything heinous? Yes, but has he never thought about it? Or maybe he didn’t even think about it, but something thought, swarmed within him, ten or thirty years ago. Perhaps he defended himself against it and forgot about it, and wasn’t afraid of it because he knew he would never act on it. Yes, and now imagine that suddenly, in broad daylight, among other people, he encounters IT incarnate, chained to itself, indestructible. What then? What do you have then? Then you have „Solaris.”

We don’t want to conquer space at all; we only want to expand Earth to its limits. Some planets are to be desert like the Sahara, others icy like the North Pole, or tropical like the Brazilian jungle. We are humanitarian and noble; we don’t want to conquer other races; we only want to pass on our values ​​to them and, in return, take over their heritage. We consider ourselves knights of the Holy Contact. This is another falsehood. We seek no one but humans. We don’t need other worlds. We need mirrors. We don’t know what to do with other worlds. This one is enough, and we choke on it. We want to find our own, idealized image; these are supposed to be globes, civilizations more perfect than ours. In others, we expect to find again the image of our primitive past. Meanwhile, on the other side, there is something we refuse to accept, something we defend ourselves against, and yet we haven’t brought from Earth only a distillation of virtues, a heroic statue of Man! We came here as we truly are, and when the other side shows us this truth—the part of it we’ve kept silent—we can’t accept it!

Science deals only with how things happen, not why they happen. What happened may be terrible, but the most terrible thing is what… didn’t happen. Never.

Kelvin knew nothing, clinging to the unshakable belief that no time had passed Cruel miracles. I no longer live my own life; I live in the memory of someone who has passed away. „It’s fear,” Celina said, turning a little pale. „I can’t even say what I’m afraid of, because I’m not actually afraid, I’m just, I’m just losing myself. At the last moment, I still feel such, such shame; I can’t tell you. And then nothing. He’s the only God I’d be willing to believe in, whose suffering isn’t redemption, doesn’t save anything, doesn’t serve anything, just exists.”

A person can grasp so few things at once; we only see what’s happening before us, here and now; visualizing the simultaneous multitude of processes, however interconnected, however complementary, is beyond their capacity. We experience this even with relatively simple phenomena. The fate of one person can mean a lot; the fate of several hundred is difficult to comprehend, but the fate of a thousand, a million, ultimately means nothing.

The eternal belief of lovers and poets in the power of love, which is more enduring than death, that „finis vitae sed non amoris” that pursues us through the ages, is a lie. But this lie is only futile, not funny. Instead, to be a clock measuring the passage of time, alternately shattered and reassembled, in whose mechanism, when the designer sets the gears, despair and love begin to move with their first movement, to know that one is a repeater of torment, all the deeper the more comical it becomes through the multitude of repetitions? To repeat human existence, fine, but to repeat it like a drunkard repeats a trite melody, dropping ever new coins into the depths of a jukebox?

You are to create a clock without a mechanism, without a repeater of the torment… of love. It is to be a God limited in his omniscience and omnipotence, fallible in predicting the future of his creations, whose course of events shaped by him can terrify. This is a God… a crippled one, who always desires more than he can handle, and doesn’t immediately realize it. Who constructed clocks, but not the time they measure. Systems or mechanisms serving specific purposes, but they outgrew those purposes and betrayed them. And he created infinity, which, from the measure of his supposed power, became the measure of his limitless defeat.

So what is this? What we wanted: Contact with another civilization. We have it, this contact! Our own monstrous ugliness, our foolishness, and our shame, magnified as if under a microscope!!!

Bishop John made contact with another civilization many times during his lifetime, but will they survive?

Kelvin, she loves you. And you want to love her. It’s not the same. John wanted to laugh, but he wasn’t sure the reasons for this mirth were clear enough for him to indulge. Create God, expose for the good of human civilization our exaggerated, monstrous ugliness, our folly, and our shame, thus creating contact with another civilization that doesn’t exist. As humans, we are not common, we are not the grass of the universe.

But Kelvin had no home. Earth? He thought of its great, crowded, roaring cities, in which he would get lost, lost almost as if he had done what he wanted to do on the second or third night—throw himself into the ocean of heavily heaving darkness. Would the oceans of liquid methane on Titan be his second suicidal night?

How can you communicate with the ocean if you can no longer do it among yourselves?

It’s always too late to improve something… You have to choose yourself first! I will drown in people, Kelvin told Celina. I will be silent and attentive, and therefore a valued companion, I will have many acquaintances, even friends, and women, and perhaps even one woman. For a while, I’ll have to force myself to smile, bow, stand, perform the thousands of small actions that make up earthly life, until I no longer feel them. I’ll find new interests, new pursuits, but I won’t give myself entirely to them, to anything or anyone, ever again. And perhaps I’ll look at the night sky where the darkness of a dust cloud, like a black curtain, holds back the brilliance of two suns, remembering everything I think now, and I’ll recall with a condescending smile, a touch of regret but also of superiority, my follies and hopes.

I don’t consider this future self inferior to Kevin, who was willing to do anything for the cause of Contact. And no one will have the right to judge me. The fate of one person can mean a lot, the fate of a few hundred is difficult to comprehend, but the fate of a thousand, a million, ultimately means nothing.

This isn’t Operation „Thought,” it’s Operation „Despair.” Now only one person is needed, someone who has the courage to take responsibility for the decision, but most consider this kind of courage to be mere cowardice, because it is, you think, a retreat, a resignation, an escape unworthy of man. As if it were worthy of man to wade and sink and drown in something he does not understand and never will.

Luke, who came from Chile, spoke to them about God – And he created infinity, which, by the measure of his power, What she was meant to be became the measure of his infinite defeat.

Celina didn’t believe for a moment that this liquid colossus, which had brought death to hundreds of people within itself, with which her entire race had tried in vain for decades to establish even a thread of understanding, that he, carrying her unconsciously like a grain of dust, would be moved by the tragedy of two people. But his actions were directed toward some purpose. It was true…

Kelvin wasn’t entirely sure. To leave, however, meant to erase that chance, perhaps faint, perhaps only imaginary, that the future held. So, years among the furnishings, the things we touched together, in the air that still remembered her breath? In the name of what? The hope of her return? He had no hope. But expectation lived within him, the last thing he had left of her. What fulfillments, mockery, what torments did he still expect? He knew nothing, remaining unshakably convinced that the time of cruel miracles had not passed.

The very existence of a thinking colossus will never again give humans peace. Even if they traverse galaxies, even if they connect with other civilizations of beings similar to us, Solaris will be an eternal challenge posed to humanity.

I tell you for the last time: this, here, is an immoral situation. „Solaris” reflects our need for contact with another civilization. And I saw on board ranks of white-armored, massive automatons that share no ties with humans.

Meanwhile, meanwhile, we don’t want to conquer space; we only want to expand Earth to its limits?! Contact means the exchange of some experiences, concepts, or at least results, some states, but what if there’s nothing to exchange? If an elephant isn’t a very large bacterium, then the ocean can’t be a very large brain. Certain actions can, of course, occur on both sides. As a result, I’m looking at you now and trying to explain to you that you’re dearer to me than the twelve years of my life I devoted to Solaris, and that I want to be with you beyond. Perhaps your appearance was meant as torture, perhaps an act of entitlement, or perhaps just a microscopic examination. An expression of friendship, a cunning blow, perhaps a mockery? Perhaps all at once, or—what seems most likely to me—something entirely different, but what could you or I really care about the intentions of our parents, however different they may have been? You could say that our future depends on those intentions, and I agree with that. I can’t predict what will happen. Just like you. I can’t even assure you that I’ll always love you. If so much has already happened, anything can happen. Maybe I’ll become a green jellyfish tomorrow? That’s not up to me. But in what depends on us, we’ll be together. Is that not enough?

A person untrained among people cannot become a human being. „Solaris”—people’s tacit understanding, the knowledge of mutual deception, became our last refuge. Stanisław Lem was probably wrong when he said that a person is their papers and their meticulousness.

Let us open ourselves to the sacred word? It was an old incantation of ours. When it was uttered, none of us dared not only to lie, but even to remain silent. There was a time when we tortured ourselves with excessive honesty, in the naive belief that it would save us. A person untrained among people cannot become human.

Kelvin lay on his back, Celina’s head on his shoulder, without a single thought. The darkness filling the room was filling. He heard footsteps. The walls were disappearing. Something was towering above him, ever higher, without limits. Penetration through and through, embraced without touch, he froze in the darkness, feeling its clarity, sharp, displacing the air. He could hear a heart far away. He focused all his attention, his remaining strength on anticipating agony. It didn’t come.

Yesterday they were near Jezero Crater. There is evidence on Mars of the presence of both ancient and modern bodies of water, including lakes. Ancient lakes like the one in Jezero Crater were confirmed by the Perseverance rover’s research, which revealed traces of river sediments. In 2018, the hypothesis of a subglacial, salty lake beneath the southern ice sheet was also discovered, confirmed by radar data from the Mars Express probe.

Anyone with a penchant for paradoxes and a sufficiently stubborn mind might still doubt whether the ocean was a living being. However, it was impossible to deny the existence of its psyche, whatever that term might mean. It became obvious that he perceived our presence above him all too well… This single statement invalidated the entire elaborate wing of solaristics, which claimed that the ocean was a „world in itself,” a „being in itself” deprived of its once-existing sense organs due to the secondary atrophy of its sense organs, as if it knew nothing of the existence of external phenomena or objects, locked in a vortex of gigantic thought currents whose seat, bed, and creator was its swirling abyss beneath two suns.

Kelvin shrank at Celina’s voice. He had been lying awake for hours, staring into the darkness, alone because he hadn’t even heard her breathing And in the tangled labyrinths of nocturnal thoughts, delirious, half-meaningful, and thus taking on a new dimension and meaning, he forgot about her.

—

After the sandstorm, the inhabitants of „Solaris” set out for sunrise.

A person can only grasp so few things at once. Jan, if I understand you correctly, and I’m afraid I do, are you thinking of some evolving god who develops and matures over time, ascending to ever higher levels of power, to the awareness of its powerlessness? This god of yours is a being who entered divinity as if in a hopeless situation, and having realized it, gave himself over to despair. Yes, but a despairing God is a human being, my dear? You mean a human being.

Man will always travel, homo viator. Walt Disney jumped out with Mickey Mouse 300 times, like Philip from hemp, before anyone believed in his abilities. Imagine being told you’re not creative, and then you create the most iconic cartoon in the world. That’s what Walt’s story was like.

When you die, Christ will say: Show me your hands. Are they wounded from giving? Show me your feet. Were they used in my service? Show me your heart. Have you left a place for me there?

I’m no longer living my own life; I’m living in the memory of someone who has passed. It’s good when that happens.

But then we must extend our Christlike emotions even more to all our brothers and sisters, regardless of race, color, social standing, or education.

Lukasz, fall in love with someone who desires you, who waits for you, who understands you even in sadness, someone who helps and guides you, someone who is your support, your help. Fall in love with someone who talks to you after a fight. Fall in love with someone who misses you and wants to be with you. Don’t fall in love just with a body or a face; or with the idea of ​​being in love. And when manhood arrives, rich with years of life, prepare for the time of your departure.

Aging is not for wimps. One day you wake up, and youth quietly slips away. But it didn’t leave empty-handed. It took your insecurities, your rush to please others, your fear of not being good enough. And in return, it left something better: a slower pace, but a surer stride. The wisdom to say goodbye without fear. The grace to cherish those who remain. The courage to be yourself, without remorse. Aging isn’t a loss; it’s letting go. It’s learning to accept, to let go, to finally see: Beauty was only newer in the mirror. It was always present in your stories, your scars, your strength. Aging is a gift. Wear it with dignity.

Hate never builds; it only destroys. It inspires us to choose understanding over anger, compassion over judgment, and love over division. Hate can build walls, but its wisdom shows us that bridges are built through empathy, kindness, and courage.

May always awakens within us. Through the flower-filled and flower-filled meadows, let us always carry the message in our hearts, sowing seeds of peace, nurturing them with gentle deeds, and allowing our actions to shine like beacons illuminating the path to harmony. Where hatred divides, love unites, let us be a bridge.

Goodnight Celina: (Kelwin mentioned Mickiewicz, the Polish poet) Goodnight! We will not entertain you anymore today. May an angel’s blue wings surround you in sleep. Goodnight! May your eyes rest after tears. Goodnight! May your heart be nourished with peace. Goodnight! From every moment spoken with me, let some quiet and charming sound remain, let it play in your ear, and when your thoughts grow dim, let my image please your sleepy pupils. Goodnight! Turn your eyes upon me once more, Allow me to face you. – Goodnight! – Do you want to clap your hands at the servants? Let me kiss your breast. – Goodnight! Buttoned up. – Goodnight! You’ve already fled and want to slam the door. Goodnight to you through the doorknob – alas! Locked! Repeating: goodnight! I wouldn’t let you sleep.

—

Over the next ten years, the Solaris station, now the focus of attention of all observatories in this region, demonstrated an astonishing tendency to maintain its undoubtedly permanent center. The new „Martians” here will gather strength for subsequent expeditions to the farthest reaches of the human planet. For Solaris will be an eternal challenge, thrown down to the man who has immersed in it the eternal anxiety of the man of tomorrow and is in living contact with another civilization.

You are to be a normal man, Bishop Jan continued his teachings. What is a normal man? One who has never committed anything heinous? Yes, but has he never thought about it? Or perhaps he didn’t even think about it, but something just thought, swarmed within him, ten or thirty years ago, perhaps he defended himself against it and forgot about it, and was not afraid of it because he knew he would never act on it. Yes, and now imagine that suddenly, in broad daylight, among other people, he encounters IT incarnate, chained to himself, indestructible. What then? What do you have then?

Man always poses hypotheses, even when He’s on his guard, even when he doesn’t know it.

Lem fell in love with contact with others; such love is Solaris!

And Kelwin gazed ceaselessly through his telescope at the Milky Way. At that moment, he wanted to be alone. He had to be alone. He hadn’t yet made any decision, no resolution. Gazing at the darkening sky, at the stars that were only a ghostly shadow of Earth’s stars, he stood motionless, and in the void that replaced the racing thoughts of a moment ago, a dead, indifferent certainty grew wordlessly that where he couldn’t reach, he had already chosen, and pretending nothing had happened, he didn’t even have the strength to despise himself.

In the budding, growth, and spread of this life-form, in each of its movements individually and in all of them simultaneously, a certain—one might say—cautious, yet not timid, naiveté was revealed, as it frantically and quickly tried to learn and grasp the new, unexpectedly encountered form, only to be forced to retreat halfway, at the risk of exceeding the boundaries established by the mysterious law. How inexpressibly contrasted this nimble curiosity with the vastness that reached in the gleams of all horizons. Never before had he felt its immense presence so intensely, its powerful, absolute silence breathing rhythmically in waves. Gazing, stunned, he descended into seemingly inaccessible regions of inertia, and in a growing intensity of loss, he became one with this fluid, blind colossus, as if, without the slightest effort, without words, without a single thought, it forgave him everything. Now all it takes is one man, he told himself, someone with enough courage to take responsibility for the decision, but most consider that kind of courage to be mere cowardice, for it is retreat, you think, resignation, a flight unworthy of man. As if it were worthy of man to wade and sink, to drown in something he doesn’t understand and never will.

Earth? He thought of its vast, crowded, roaring cities, in which I would get lost, lost almost as if I had done what I wanted to do on the second or third night—throw myself into the ocean, heaving heavily in the darkness. I would drown in people. I would be silent and attentive, and therefore a valued companion; I would have many acquaintances, even friends, and women, perhaps even one woman. For a time, I would have to force myself to smile, bow, stand, perform the thousand little actions that make up earthly life, until I ceased to feel them. I’ll find new interests, new pursuits, but I won’t give myself entirely to them. To anyone or anything, ever again. And perhaps I’ll gaze at night, where the darkness of a dust cloud in the sky, like a black curtain, holds back the brilliance of two suns, remembering everything, even what I’m thinking now, and I’ll recall with a condescending smile, a touch of regret but also of superiority, my follies and hopes.

But I’ve also dressed myself today in dreams that, like tattoos on my body, envelop my soul… they are my dreams.

(NASA announced that it plans to send four astronauts on a ten-day journey around the Moon in February 2025. This will be the first manned mission beyond low Earth orbit in half a century and a key test before humans land on the Moon again. The first flight to Mars of the Starship rocket, built by SpaceX, will take place in March 2026, Elon Musk announced. Various surprises await people on the Red Planet, especially of a psychological nature. This makes it especially inadvisable to rush. In this story, I based my reading on Stanisław Lem’s school reading on solar science and mental freaks, as well as on „The Parable of the Sower” by Octavia E. Butler. In Stanisław Lem’s novel „Solaris,” Kelwin is a psychologist sent to the research station, and Harey is the materialization of his deceased wife, created by an intelligent Ocean covering the planet Solaris. Harey, Even though she’s a copy, she behaves like a living person, causing Kelvin moral dilemmas and forcing him to confront his own past and memories. Octavia Butler, on the other hand, wrote her dystopian novel in 1993. Today, the dark vision of the world she presents is still terrifying—mainly because it turns out to be incredibly close to the reality around us, &s. Barszczak)